fbpx
Connect with us

Bilim

Üç Soru Üç Cevap Özel: 50 Bilgide İnsan Beyni – Bölüm 1

Published

on

Yaklaşık 5 ay önce ilk bölümüyle sizlerle olan Üç Soru Üç Cevap serimizin 23. bölümü özel bir konuğu ağırlayacak. Hayatımızın temel dayanağı olan beynimiz hakkında 50 bilgiyi sizler için derledim. İki bölümden oluşacak olan serimizin ilk kısmı 25; ikinci kısmı 25 bilgiyi içerecek. Keyifli okumalar.
1. Ortalama bir insan beyni yaklaşık 1.4 kilo ağırlığındadır.

2. Tipik bir beyin, vücut ağırlığımızın %2.4’ünü oluşturur; ancak toplam alınan enerjinin %20’sini kullanır.

3. Beynimizin %73’ü sudan oluşur ( evet aynı Dünya gibi ).

4. Beynimizin ayrılmaz bir parçası olan kolesterol beyin hücrelerinin yaşaması için çok mühimdir. İnsan vücudundaki toplam kolesterolün çeyreği beyinde bulunur.

5. Tam olarak netleşmese de beynimizde yaklaşık olarak 86 milyar hücre bulunuyor. 

6. Beyindeki hücrelerin hepsi aynı değildir; 10.000 adet farklı hücre tipi vardır.

7. Oksijensiz geçen beş dakikanın ardından her saniyede beyin hücreleri hızla ölür; yani oksijen olmadan geçirilecek 10-15 dakika ciddi sonuçlar doğurur.

8. Beyindeki bir bilgi saatte 438 kilometre hızla dolaşır (Ortalama F1 aracının saatteki hızından 45 km fazla

9. İki yaşındaki bir bebeğin beyni büyüklüğünün %74’üne ancak ulaşabilmiştir. 25 yaşına kadar büyüyen beyin, her insanda tam boyutuna ulaşır.

10. Beynimiz yaklaşık 20 watt elektrik üretir; yani LED ışığına güç vermek için yeterli bir miktar.

11. Albert Einstein’ın beyni normal beyinlere kıyasla %14 daha küçüktü. Bununla birlikte Einstein’ın nöron yoğunluğu çok daha fazlaydı.

12. Londra taksi şoförlerinin hipokampus olarak kabul edilen hafıza merkezi, ortalama bir insan beynine göre çok daha büyüktür.

13. Victoria devrinden beri (1837-1901) ortalama IQ seviyesi 13.35 puan; son on yıldaki IQ seviyesi ise 1.6 puan düşmüştür.

14. Çok küçük bir enerjinin bile beynin işleyişini değiştirdiği ve empatiyi azalttığı bilim adamları tarafından kanıtlanmıştır.

15. Sağ beyin ve sol beyin, sanılanın aksine ayrı değil beraber çalışır.

16. Çikolatanın kokusu beyninizdeki teta beyin dalgalarını arttırır ve gevşemenizi sağlar.

17. Midenizde, bağırsaklarınızda, pankreasınızda, ciğerlerinizde, anüsünüzde, hayalarınızda ve hatta beyninizde bile tat alıcılar bulunmaktadır.

18. Ortalama bir insan beyni günde 50.000 düşünce üretebilir.

19. Vücut ağırlıkları ve boy ölçümleri göz önüne alındığında; erkeklerin beyni bayanların beynine göre %10 daha büyüktür.

20. Bağırsaklarımızda 100 milyon içeren başka bir beyin daha bulunur!

21. Her dakika ortalama 1 litre kan beynimizden salgılanır; bir şişe kırmızı şarabı doldurmak için yeterli bir miktar..

22. Beynimizin %12’sini kullanabildiğimiz tamamen yanlış; aslında beynimizin tamamını kullanırız, hatta uyurken bile.

23. Aşırıya kaçılmadığı sürece alkol, beyin hücrelerimizi öldürmez; ancak, nöronlardaki bağ dokularına zarar verir ve felç olma riskini tavana çıkarır.

24. Mozart’ı dinlemek ile başka bir klasik müziği dinlemek beyin gelişimini farklı etkilemez. Her insanın kendi özelliklerine göre gelişim gerçekleşir (Mozart’ı tabii ki seviyor ve saygıyla eğiliyoruz; ancak bu da tamamen yanlış algılama..).

25. Beyniniz sıkıcı birinin yaptığı monoton bir konuşmanın daha ilginç olması için konuşma sesini kafamızda değiştir.

50 Bilgide İnsan Beyni – Bölüm 2
Özel bölümümüzün ilk kısmı geride kaldı; ertesi gün diğer 25 ilginç bilgi ile karşınızda olmak dileğiyle. Kaynaklar: https://bebrainfit.com/human-brain-facts/ , https://www.rd.com/health/wellness/brain-facts/ , http://discovermagazine.com/2007/aug/unsolved-brain-mysteries

Bilim

Rüya gören beyin hafızayı koruyor

Published

on

Bilim insanlarının yaptığı bir araştırma, rüya gören beynin hafızayı koruduğunu ortaya koydu. Science bilim dergisinde yayımlanan makaleye göre uykunun rüya görülen kısmı olan, gözlerin hızlıca oynatıldığı REM aşamasında ritm bozulursa hafıza kayıpları yaşanabiliyor. Fareler üstünde yapılan deneylerde beyin fonksiyonları REM sırasında durdurulan fareler, hemen ardından yapılan hafıza testlerinde başarısız oldular. REM uykusu sırasında insanlar rüya görüyor ancak rüyaların, yeni anıların yerleşmesi konusunda önemli olup olmadığı bugüne kadar yanıtlanmamıştı.

Son araştırmalar REM dışı derin uykuya odaklanmıştı. Derin uyku sırasında beyin hücreleri hafızayı güçlendiriyor ve o günkü tecrübeleri yeniden yaşatan çeşitli kalıpları ateşliyor. REM uykusu sırasında gözlerimiz hareket ediyor ve kaslarımız gevşiyor ama beynin tam olarak ne yaptığı gizemini koruyor. Bu uyku türü tüm hayvanlar dünyasında, memelilerde, kuşlarda hatta sürüngenlerde bile görülebiliyor. Özellikle de hayvanlarda REM aşamaları çok kısa süreli olduğu için ve diğer komplikasyonlar nedeniyle bu uykunun etkilerini ölçmek zor. REM uykusuna dalmış insanları ve hayvanları uyandırmak strese ve hafıza testlerini de bozan sorunlara neden oluyor.

REM uykusu hafızayı güçlendiriyor

Kanada’da McGill Üniversitesi’nde çalışan Dr. Sylvain Williams doğrudan uyuyan beyne müdahale etmeye karar verdiklerini söylüyor. BBC’ye konuşan Williams “Farelerde REM uykusunu bozmak için bir yöntem kullandık” dedi. “Optogenetics” adında bir sistemi kullanan Williams ve ekibi, farelerde belli sayıda bir hücreye, beyinlerine yerleştirilen minik bir optik fiber sayesinde ışık tutmuşlar. Araştırmacılar ışığı yaktıklarında “teta titreşimleri” adı verilen belirli bir beyin ritmi büyük ölçüde azalmış. Eğer bu müdahale farenin REM uykusuna denk gelmişse bunun sonuçları olmuş.

Dr. Williams “REM uykusundaki faaliyeti durdurmak, özellikle hafızanın oluşması ve güçlenmesini engelliyor” diyor. Örneğin yeni bir nesneyle bir gün önce gördüğü nesne aynı anda fareye gösterildiğinde, fare tanımadığı nesneye odaklanacağına her ikisini de inceliyor. REM uykusunun yeni anıları yerleştirmesi için kritik olduğu görülüyor. Williams, bunun yanıtladığından daha çok soru yarattığını söylüyor. Eğer derin uyku hafızayı güçlendiriyorsa REM uykusunun asıl görevi ne?

Williams, “Şu anda iki aşama arasındaki farkı bilmiyoruz. Ama REM uykusunun ana bir rolü olduğunu öğrenmek şaşırtıcı bir haber” diyor. Araştırma bunama ve diğer hafıza sorunları yaşayan hastalarda incelenmeye değer olabilir. Williams, “Özellikle Alzheimer hastalarında bu normal faaliyetin nasıl etkilendiğini ve hafıza bozulmalarına nasıl katkısı olduğunu görmek ilginç olabilir” diyor.

Editör / Yazar: Ezgi SEMİRLİ

Kaynak: https://www.bbc.com/news/science-environment-36275143

Continue Reading

Bilim

Bilim insanları, ışık ve havayı geçiren, fakat sesin geçmesini engelleyen bir materyal geliştirdiler

Published

on

Boston Üniversitesinden araştırmacılar,matematiği 3D baskı ile birleştirdiler ve mantığa meydan okuyarak, ışık ve havanın içinden sorunsuzca geçtiği fakat sesin geçemediği yeni bir malzeme geliştirdiler. Araştırmacı Xin Zhang bir basın açıklamasında ‘Biz şu anda matematiksel olarak, herhangi bir şeyin sesini engelleyebilecek bir nesneyi tasarlayabiliyoruz. “dedi –Bu da geleceğin bugünden çok daha sessiz olabileceği anlamına geliyor. Physical Review B dergisinde yayınlanan bir makalede, araştırmacılar geliştirdikleri bu işi “akustik meta malzeme” olarak tanımlıyorlar.
Bir malzemenin,hava ya da ışığı engellemeden, gelen ses dalgalarını kaynaklarına tekrar yansıtırken ihtiyaç duyabileceği özellikleri ve boyutları hesaplayarak başladılar.. Daha sonra 3D malzemeyi bir donat şeklinde bastırarak, PVC borunun bir ucuna, diğer ucu da bir hoparlöre tutturdular.

Hoparlörden yüksek perdeli bir not aldıklarında, bu donat şeklindeki materyalin borudan gelen sesin yüzde 94’ünü engellediğini gördüler. Araştırmacı Jacob Nikolajczyk basın açıklamasında:’’Bu tür sonuçları aylardır bilgisayar modellememizde görmüştük – ama bilgisayarda modellenen ses basıncı seviyelerini görmek başka bir şey, etkisini kendinizin duyması bir şey.’’ dedi. Araştırmacılar, araştırmalarının gösterdiği donatşekliyle sınırlı olmadığını iddia ettikleri akustik meta materyalleri için birçok uygulama öngörüyorlar. Zhang ve arkadaşıRezaGhaffarivardavagh; materyalin yapısının çok hafif,açık ve güzel olduğunu söylediler ve ayrıca her parçanın, ses engelleyici, geçirgen bir duvarın ölçeklendirilmesi ve inşa edilmesi için kiremit veya tuğla olarak kullanılabileceğini belirttiler. Ayrıca dronların, HVAC sistemlerinin ve hatta MRI makinelerinin sesinin azaltılması için malzemenin kullanılma potansiyelini olduğunu da belirttiler – görünüşe göre gürültü yapan herhangi bir şey bu yeni malzemenin eklenmesiyle daha az gürültü yapabilir.

Editör / Yazar: Esra KAŞ

Kaynak: https://www.sciencealert.com/scientists-create-new-material-that-can-block-sound-while-still-allowing-air-and-light

Continue Reading

Bilim

Uçan Parçacıklar Gezegenlerin Oluşum Sırrını Ortaya Çıkarabilir

Published

on

Bilim insanları, robotik alanında büyük buluşlara yol açabilecek, hatta gezegenlerin ve ayın nasıl şekillendiğine dair bilgi sağlayabilecek bir deney sırasında, ilk kez tanecikleri ses kullanarak havaya kaldırdırlar. Akustik kaldırma, yoğun ses dalgalarının basıncını kullanarak nesnelerin havada askıda kalmasını sağlayan bir tekniktir. Şimdiye kadar bu teknik, su damlacıklarını, 5.08 santimetrelik polistiren topları ve yaşayan böcekleri kaldırmak için kullanılmaktaydı. Son teknoloji tanıtımında, Chicago Üniversitesi ve Bath Üniversitesi’nden bilim insanları, düz bir yüzeyde sınırlı kalmadıkları takdirde maddelerin birbirleriyle nasıl etkileşime girdiği ve kümelendiğini incelemek üzere aynı anda birkaç plastik taneciği havada tuttular. Araştırmacılar, torba ve şampuan şişesi yapımında kullanılan bir plastik olan polietilenden yapılmış yaklaşık 1 mm çaplı bir taneciği havaya kaldırmak için, insan kulağındaki işitme aralığının üstünde bir frekansa sahip olan ‘’ultrasonik’’ sesleri kullandılar. Yüksek hızda kameralar kullanarak bir konfigürasyonda sadece 5 ya da daha az taneciğin kümeleştiğini gördüler.

Karışıma bir tanecik daha eklendiğinde işler daha da ilginçleşti, 6 tanecik kümeleşerek 3 farklı şekil oluşturdu: bir chevron, bir paralelkenar ve bir üçgen. Tanecik sayısını yediye arttırmak konfigürasyonları daha da karışık bir hale getirdi, parçacıklar, bir çiçeğe, bir kaplumbağaya, bir ağaca veya bir tekneye benzeyen dört şekilden biri halinde kümelendiler. Bath Üniversite’sinde fizikçi olan araştırmanın yardımcı yazarı Dr. Anton Souslov, şu sözleri dile getirdi, ’’Ultra seslerin frekansını değiştirerek taneciklerin etrafta hareket etmesini ve yeniden düzenlenmesini sağlayabileceğimizi bulduk. Farklı şekiler arasında geçiş yapmak için en az 6 tane taneciğe ihtiyaç var.’’ Araştırmacılar, ses dalgalarının frekansı değiştikçe taneciklerden bir tanesinin bir nevi ‘’menteşe’’ gibi davrandığını ve etrafta sallanarak diğer taneciklerle kümeyi yeniden şekillendirdiğini buldular. Souslov bu durumla ilgili, ‘’ Bu karmaşık yapılar oluşturmak için nesneleri manipüle etme olanağı yaratıyor.

Belki de gözlemlediğimiz bu menteşeler; giyilebilir teknoloji veya bilim insanları ve mühendislerin, sert malzemelerden daha esnek ve uyarlanabilir robotlar oluşturmak için yumuşak, manipüle edilebilir malzemeler kullandığı yumuşak robotik alanında yeni ürünler ve aletler geliştirmek için kullanılabilir.’’ Bununla birlikte, bu teknolojinin en heyecan verici uygulaması muhtemelen astrofizik dünyasında olacaktır. Gezegenler, ay ve asteroitler gibi gök cisimleri, büyük miktarda gaz ve toz disklerinden oluşur.Bu’’ata gezegenler’’ dönmeye devam ettikçe, maddeler birbirine yapışarak topak oluşturmaya başlarlar ve bu topaklar yavaş yavaş büyüyerek etrafını saran materyale daha güçlü bir yerçekimsel kuvvet uygularlar. Bu yeni deney, astrofizikçilerin kozmik tozların nasıl yuvarlanıp topanlanarak gezegenleri ve ayı oluşturduğunu anlamak için laboratuvarda toz parçacıklarını kaldırarak, bu süreci gerçek zamanlı olarak daha küçük bir ölçekte incelemelerini sağlayabilir.

Editör / Yazar: Zeynep BİROL

Kaynak: https://www.sciencefocus.com/news/levitating-particles-could-reveal-how-planets-form/

Continue Reading

Öne Çıkanlar