fbpx
Bizi Takip Edin

Bilim

Beyinle İlgili Bilinen 10 Yanlış

Yayınlandı

üzerinde

İster genç olun isterseniz artık yaşlılık döneminize girmiş olun. Uzun zamandan beri beyin hakkında bir şeyler duyuyorsunuz. Bunlar arasında en bilinenleri; beynin %10’unu kullanabildiğimiz, sağ veya sol beyinli olmak gibi bilgilerdir. Ancak bu bildiklerinizin tümü hatalı.İnsan beyni oldukça karmaşık bir yapıya sahip ve modern bilimde yaşanan birçok gelişmeye rağmen hala bazı noktalar karanlıkta. Beyne dair bu kadar çok hatalı fikrin yayılması ise beynin bu karmaşık doğasından kaynaklanıyor. Muhtemelen birisi beyin hakkında bir fikir ortaya atıyor ve herkes bu fikre inanıyor. Beyine dair bilinen 10 yanlışı sizin için derledik.
1. ‘Sol beyin’ ve ‘sağ beyin’ insanlar var. Facebook ve bazı sosyal medya ağlarında sıkça karşınıza testler çıkmaktadır. Sağ beyniniz mi daha güçlü, sol beyniniz mi daha güçlü. Bu testlere göre mantıklı ve analitik düşünen insanlar sol beynini daha aktif kullanırken, yaratıcı ve sanatsal olan insanlar sağ beynini kullanıyor. Ancak bu bilgi doğru değil. Hiçbir bilimsel çalışma, insan beyninde her iki tarafın hakimiyetiyle ilgili bir veriyi ispatlayamamıştır.Aslında 2013 yılında yapılan bir çalışmada Utah Üniversitesi’nden araştırmacılar 1000’den fazla insanın beyinlerini incelediler ve beyin baskınlıkları açısından insanlar arasında önemli bir fark olmadığını tespit ettiler. Esasen, beyin aktivitesinin MRI taramalarına bakıldığında, beynin her iki tarafı sinir ağlarında ve bağlantılarında az ya da çok eşittir. “Sağ ya da sol beyin” efsanesi, epilepsi hastalarıyla ilgili araştırması için Nobel Ödülü kazanan Roger Sperry’in çalışmasından ortaya çıkmış olabilir. Bu çalışmada iki beyin yarıküresini birbirine bağlayan bir alan olan corpus callosum kesilerek epilepsi tedavi edilmişti.
2. Sadece beynimizin% 10’unu kullanıyoruz. Evrim açısından, çoğu zaman kullanılmadığı takdirde, bu kadar büyük bir beyin ve bu kadar çok enerji harcaması oldukça zor bir fikir olurdu. Aslında yapılan çalışmalar beynin hemen hemen hepsini kullandığımızı ortaya koyuyor. Beyinin en ufak görevlerde bile nasıl çalıştığı araştırmalar sonucunda ortaya çıkarılmış durumda. Yine de, beyin rezervlerine sahip olduğumuza dair kanıt var. Örneğin, insanlar beyinlerinin önemli bölümlerini kaybedebilir ve beyin hala nispeten normal çalışır. 3. Hepimizin bir ‘öğrenme tarzı’ var.Pek çok kişiye, bir öğrenme tarzının olduğu söylendi. Bazı insanların sözel, görsel veya dinleyerek bilgi edinmede daha iyi oldukları fikri oldukça yaygındır. Öğrenme stilleriyle ilgili aslında bilimsel bir kanıt var. Indiana Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde yapılan yeni bir çalışma öğrenme stillerine göre verilen eğitimin diğer modelden daha başarılı olmadığını ortaya çıkardı. Araştırmacılar Polly Husmann ve Valerie O’Loughlin, öğrencilerin öğrenme stillerini değerlendirdi. Öğrenme stilleri doğrultusunda eğitim alan kişilerin yıl sonu sınavlarında diğerlerinden daha başarılı olmadığı ortaya kondu. 4. 40 yaşına geldiğinizde beyin yokuş aşağı gidiyor.Yaşlandıkça bazı bilişsel beceriler azalır. Örneğin, küçük çocuklar yeni dilleri öğrenmede iyidirler çünkü beyinleri hala gelişmektedir ve aslında beyin bu dönemde bilgi emmek için inşa edilmiştir. Yeni araştırmalar, geçtiğimiz günlerde yaşlı insanların bazı kelimeleri hatırlamada sorun yaşayabildiğini ortaya koydu. Dilimin ucunda olarak tabir edilen bu durum yaşlılıkta daha fazla ortaya çıkıyor. Ancak yaşlanmanı beyne bazı faydaları bulunuyor. Örneğin, yaşlı insanlar daha iyi bir kelime dağarcığına sahip olma eğilimindedir ve dilin nüansları arasında ayrım yapmakta daha iyidirler. Aynı zamanda, daha iyi bir karakter yargıcıdırlar, çatışmayı daha iyi nasıl ele alacaklarını bilirler ve duygularını daha kolay kontrol altında tutabilirler. Bunların hepsi onlara bilgelik kazandıran nüanslardır. 5. Erkekler ve kadınlar farklı olarak öğrenirler. Bilimsel gazeteci Angela Saini, son kitabı ” Inferior: Science in Women Wrong ” başlıklı makalesinde, kadın ve erkek beyinlerin farklarını ve on yıllardır süren araştırmalarda geçen stereotipleri araştırıyor. Kitapta, erkeklerin ve kadınların öğrendikleri hakkında yapılan birçok varsayımın hatalı olduğu ortaya konuyor. Erkekler daha büyük beyinlere sahip olma eğilimindedir. Bu vücut büyüklüğüyle doğru orantılıdır. Birçok kişi ise bunu evrimsel bir avantaj olarak görmektedir. Sonuç olarak kadın ve erkeğin nasıl öğrendiğine dair anlamlı bir sonuç oluşturacak kadar bilgi bulunmuyor. Hiçbir araştırma, nöronlarımızın birbiriyle nasıl bağlantı kurduğu veya erkek ve dişi beyinlerin nasıl işlediğine ilişkin cinsiyete özgü herhangi bir fark bulamadı.
6. Sadece 5 duyu vardır. Görme, duyma, tat alma, koku alma ve dokunma gibi beş duyu hakkında okulda öğrencilere eğitim verilmektedir.Aslında durum bundan daha karmaşıktır ve birkaç duyu daha bulunur. Bazı nörobilimciler, bazı şeyleri algılamak için 21 farklı şekilde duyu organının kullanıldığını söylüyor.
Örneğin, dokunma aslında birkaç farklı duyunun birleşmesidir. Dokunmada Nosisepsiyon olarak adlandırılan basınç, ısı ve acı algısı vardır. Propriosepsiyon, vücudumuzun nerede olduğu ve içinde bulunduğumuz pozisyonun bir anlamıdır. Bir çizgi boyunca dengeli yürüdüğümüzde yine birçok duyuyu kullanırız.7. Alkol içmek beyin hücrelerinizi öldürür. Çok fazla alkol içmenin beyin hücrelerine zarar vermesi alışılmadık bir varsayım değil. Bununla birlikte, beyin hücrelerini öldürmek için gerekli olan alkol miktarı aslında onu içen kişiyi zehirleyecektir. Bu nedenle ılımlı bir içicinin beyni alkolden etkilenmez. Çok fazla alkol beyin hasarına yol açabilir. Bu zarar ise dendrit denen nöronların uçlarına zarar verebileceğinden, birbiri ardına mesaj göndermelerini zorlaştırır.8. Beyin hasarı kalıcıdır. Beyin, vücudunuzdaki her şeyi kontrol eder ve bilincinizin yaşadığı yer burasıdır. Bu nedenle onun zarar görmesi hayati önemdedir. Ancak beyin aldığı hasarı telafi etmede de oldukça iyidir. Araştırmacılar, sınırlı sayıda beyin hücresine sahip olduğumuza inanıyorlardı ve beyinin artık daha fazla büyüyemeyeceği fikri yaygındı. Ama şimdi biliyoruz ki beyin nispeten “plastik” ve yeni hücreler üretebilir. Ayrıca, hasar onarılmazsa, farklı işlevlerle yardımcı olmak için kendini tamir edebilir veya beynin diğer bölümlerini de dahil ederek kişinin yaşamaya devam etmesini sağlayabilir.9. Bizi mutlu neyin mutlu edeceğini ve neyin üzeceğini biliyoruz. Hepimizin neyi sevdiğimiz ve neden hoşlanmadığımız hakkında fikirleri vardır. Aslında, bu duruma düştüğümüzde hangi senaryoların ve deneyimlerin bizi mutlu ettiği ya da üzdüğünü anlayamayız. Araştırmalar, sosyal ve boş zaman aktivitelerinin bizi ne kadar mutlu edeceğini abarttığımızı gösterdi. .Ayrıca, Pazartesi sabahları gibi sefil şeylerin bizi ne hale getireceğini tahmin ediyoruz. Size yakın olan bir kişi ölürse, hissettiğiniz keder ve umutsuzluğu tahmin edemezsiniz. Bu süreç insanların beklediği gibi geçmeyecektir. Sonuçta beynimiz düşündüğümüzden daha dayanıklı bir yapıdadır.10. Mozart dinlemek sizi akıllı yapar. 1950’lerde yapılan araştırmalar, Irvine’deki Kaliforniya Üniversitesi’ndeki öğrencilerin IQ sınavına girmeden önce Mozart sonatının 10 dakikasını dinledikleri takdirde, puanlarını 8 puan artırdıklarını ortaya koymuştu. Bu “Mozart etkisi” olarak bilinir. Fakat o zamandan beri, çalışma yaygın olarak tartışmalı kabul edilmektedir. Araştırmacılar öğrencilerin daha akıllı olmadıklarını, belirli görevlerde daha iyi olduklarını söylüyorlar. Ayrıca, başka hiçbir bilim adamı bu sonuçları tekrarlayamadı.

Reklam Alanı
Yorum için tıklayın

Yanıtla

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bilim

Bu Drakula karınca çenesini 322 km. hızla kapatabiliyor

Yayınlandı

üzerinde

Yazan

Hayvanlar aleminde hız rekorları sürekli el değiştiriyor. Birçoğumuzun Çita olarak bildiği en hızlı hayvan aslında sandığımızdan çok daha küçük. Detaylar haberimizde. En hızlı hayvanlar hangileridir diye düşündüğümüzde ilk aday genellikle “Çita” oluyor. Ancak hayvanlar aleminin en hızlıları genellikle en tuhaflarından çıkıyor. Güneydoğu Asya ve Avustralya’da yaşayan ve nadir bir tür olan Drakula karıncası tam da bu “tuhaf” hayvanlardan biri.
Hız mı dediniz?

Önceleri, en hızlı hayvan kategorisi birincisinin tuzak çeneli karınca olduğu düşünülürdü. Keza bu türün çenesini saatte 230 km’lik bir hızla kapattığı biliniyor. Başka bir karınca türü olan kapan çeneli Drakula karıncasının çenesini saatte 322 km ile kapatabilmesi ise ona en hızlı hayvan dalında birinciliği getirmiş. Drakula karıncasının farklı çene yapısı, ona sahip olduğu bu inanılmaz hızı sağlıyor. Tuzak çeneli karıncalar, çenelerini açık halde tutup hızlıca kapatıyor. Bu yöntem ayı tuzağının işleyişine benziyor. Ancak Drakula karıncaları harekete çeneleri kapalı halde başlıyor ve çene uçlarını birbirlerine bastırmak suretiyle çenelerindeki iç gerilimi artırıyor.

Karıncalar daha sonra aynı bir insanın parmaklarını şaklatması gibi çenelerini birbirinin üzerinden kaydırıyor. Bu hareket o kadar hızlı ki hayvanın karşısındaki av üzerinde büyük bir şok etkisi yaratıyor. Ekip lideri Andrew Suarez’e göre karıncanın bu hareketini hızlı diye tanımlamak, eylemi olduğundan daha hafif göstermekten başka bir şey değil. Keza Drakula karıncasının çene hareketi, bir insanın gözünü kırpmasından 5,000 kez ve elini şaklatmasından ise 1,000 kez daha hızlı. Ekip, karıncanın hareketini filme alabilmek için saniyede 480,000 kare yakalamış. Bu çalışmanın ardından araştırma ekibi, doğal ortamda bu süper gücün nasıl kullanıldığını inceleyecek. Son olarak, “kapma anı” videosunu aşağıda izleyebilirsiniz.

Kaynak: https://news.illinois.edu/view/6367/727667

Devamını Oku

Bilim

Akraba evliliklerine bağlı hastalıklarda 4 anahtar gen tespit edildi

Yayınlandı

üzerinde

Yazan

Türkiye’de akraba evliliği yapan 200 aileyi genetik taramadan geçiren bilim insanları, zeka ve kas yapısını etkileyen çocukluk çağı nörolojik hastalıklarıyla ilişkili 4 yeni gen tespit etti. Research Councils UK ile TÜBİTAK desteğiyle yürütülen Türkiye – İngiltere İkili İşbirliği Projesi kapsamında Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ), İzmir Uluslararası Biyotıp ve Genom Enstitüsü (IBG İzmir) ve Newcastle Üniversitesi’nden bilim insanlarıakraba evliliklerine yönelik genetik araştırma yaptı. Türkiye’nin çeşitli bölgelerinden çocukluk çağı nörolojik hastalığı bulunan çocuklarla anne ve babalarının oluşturduğu toplam 200 ailedeki yaklaşık bin kişiden kan örnekleri alındı. “Türkiye’de akraba evliliklerine bağlı nörogenetik hastalık yükünün araştırılmasında yeni genomik yaklaşımlar” başlıklı çalışma kapsamında alınan kan örnekleri, Türkiye ve İngiltere’deki laboratuvarlarda yeni nesil dizileme yöntemiyle araştırıldı. Bugüne kadar tanı almamış bazı çocukların hastalıklarının tespit edildiği araştırma sonucu, zeka geriliği, yapısal beyin bozuklukları, epilepsi ve kas hastalıkları gibi sorunlarla ilişkili 4 yeni gen tespit edildi.
İlaç araştırması ve gen tedavisi
DEÜ Tıp Fakültesi Çocuk Nörolojisi Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Semra Hız, AA muhabirine yaptığı açıklamada, akraba evliliklerinde iki bozuk, hastalıklı genin karşılaşma olasılığının yükseldiğini, bu nedenle beyin ve kasları etkileyen hastalıkların ortaya çıkabildiğini vurguladı. Nadir hastalık çeşitlerinin 7 bine yaklaştığını, bunların büyük bölümünün de beyin ve kas sistemini etkilediğini anlatan Hız, bu hastalıklara tanı konulabilmesinin uzun ve zor tetkikler ile büyük maliyetler gerektirdiğini belirtti. Hız, hastalıkların altında yatan genetik etkenleri saptamak amacıyla tüm genleri yeni nesil dizileme yöntemiyle araştırdıklarını söyleyerek, aile bireylerinden kan alındığını ve genetik tarama gerçekleştirildiğini aktardı. “Şaşırtıcı ve sevindirici sonuçlar” elde ettiklerini vurgulayan Hız, şu bilgileri verdi: “Bu çalışmayla hastalıklara tanı koyma şansımız arttı. Hastalarımızın yüzde 45’i tanı aldı. Hastalığın ne olduğunu tespit etmiş olduk. Bulduğumuz yeni genler ile bazı hastalıkları ilişkilendirdik. Amacımız sadece yeni gen, yeni mutasyon bulmak değil. Toplumumuza nasıl faydamız olabilir bunu araştırıyoruz. Tespit ettiğimiz gen, ne gibi bozukluklar yaratıyor bunu araştıracağız. En sonunda hastaların bireysel tedavisi için ilaç araştırması ve gen tedavisine yöneleceğiz. Araştırmamız bu verilere zemin hazırlayacak.”

Samanlıkta iğne aramak
İzmir Biyotıp ve Genom Enstitüsü Genom Analiz Laboratuvarı Sorumlusu Dr. Öğretim Üyesi Yavuz Oktay da insan genomunun 20 bin civarında protein-kodlayıcı gen içerdiğini, bunların içinde hastalık yapan değişiklikleri aramanın “samanlıkta iğne aramaktan farksız” olduğunu bildirdi. Oktay, Türkiye’de daha çok görülen mutasyonları belirlemek, önlemek, tedavi etmek için bazı genler üzerinde yoğunlaştıklarına işaret ederek, “Kalıtsal mutasyon için bu testler yapılabiliyor. Biz bu çalışmaları genişletmek istiyoruz. Elde ettiğimiz genetik veriler ışığında anne ve baba adaylarında tarama yapılabilir ve hastalıkların da önüne geçilebilir. Sadece Türkiye’de faydalı olmayacak. Dünyadaki tüm benzer hastalıklara yakalanma potansiyeli olan kişiler için de önemli. Nörogenetik hastalıklar, zeka geriliği, beynin yapısal bozuklukları, nöromusküler kas hastalıkları ve epilepsi sık analiz ettiğimiz hastalıklar. Bu konuda bilgi üretme şansımız daha fazla.” diye konuştu. Kaynak: AA

Devamını Oku

Bilim

Üç Soru Üç Cevap: Vücudumuz

Yayınlandı

üzerinde

Yazan

Hayatımızın en büyük nimetlerinden olan vücudumuz hakkında birkaç ilginç bilgi öğrenmeye ne dersiniz ? O zaman ilk olarak sağlık alanından başlayalım.
Egzersiz yaparken vücudumuzda neler olur ?
Evde, sokakta, spor salonunda veya herhangi bir spor sahasında çeşitli fiziksel aktiviteler yapan insanları görürüz. Kimimiz zayıflamak veya kas kütlesi oluşturmak kimimiz de yalnızca kafa dinlemek için egzersiz hareketleri yapar. Egzersiz sırasında vücudumuzun bölümlerinde ne gibi durumlar yaşandığına bir göz atalım. Beyin: Beynimiz egzersiz sırasında normalde harcadığı enerjinin iki katını harcar. Bunun sebebi ise; serotonin, dopamin ve GABA gibi üç önemli kimyasalı salgılar. Kalp: Kan akışı 20 kat artar, adrenalin seviyesi yükselir ve kaslardaki kılcal damarlar açılır. Akciğer: Solunum daha hızlanır ve derinden soluk alıp verilir. Yaklaşık 15 kat daha fazla oksijen alınır. Cilt: Derimizde ki buharlaşma miktarı artar. Ve saat başına 1.4 litre ter üretilir. Kaslar ve Kemikler: Kollarımız ve bacaklarımızın içindeki kaslar büyüyerek kısa bir süre dışarıya doğru şişer. Eğer egzersiz tekrarlanırsa bu şişme kalıcı olur. Kemiklerimizde ise kalsiyum kaybı azalır. Günümüzün yalnızca iki saatini egzersiz yapmaya -yürüyüş bile yeterli- ayırırsal daha sağlıklı bir hayat yaşayabiliriz. kaynak: https://www.sciencefocus.com/the-human-body/what-happens-to-my-body-when-i-exercise/
Araba sürerken insanın neden uykusu gelir ?
Direksiyon başındayken uyuya kalan insanlar hem kendileri hem de diğer sürücüler için çok büyük tehlike arz etmektedir. Yapılan araştırmalarda da her yıl 250.000 kişinin bu durumdan dolayı hayatını kaybettiği belirtildi. Peki insanların hayatını sonlandıran bu durum neden oluşur ? Temmuz ayında Avustralya’daki RMIT Üniversitesi’nden bir ekip, bu konu ile alakalı bir çalışma gerçekleştirdi. Beynimizde uykuya dalmamızı sağlayan teta dalgasına benzer bir olayın, sürüş esnasında da oluştuğu gözlemlendi. Saniyede yedi devir civarında olan frekans, belli bir saatten sonra sürücünün beynini etkiliyor ve bu nedenle uykulu hal başlıyor. Bir başka sonuç ise tekerleklerden gelen ve ”beyaz gürültü” adı verilen bir sesin de uykuya neden olduğu gözlemlendi. Kaynak: https://www.sciencefocus.com/the-human-body/why-does-driving-make-us-drowsy/
Neden güleriz ?
Gülmek hayatımızın her anında vardır. Öyle ki hayata gözümüzü açtığımız ilk günlerden ömrümüzün sonuna kadar onlarca olay karşısında bazen hafif bazen de çoşkulu bir gülme durumu yaşarız. Peki dünyayı renklendiren gülücükler nasıl oluşur ? İlk olarak şunu belirtelim bu sorunun cevabı halen daha net değil. 15 kasımızın birden çalıştığı gülmeyi kontrol eden bölge, subkorteks içindedir. Evrimsel gelişme bakımından beynin bu bölümü; nefes alma, temel refleksleri kontrol etme gibi en eski ve birincil sorumlulukları üstlenir. Yani gülmeyi kontrol eden mekanizmalar, beynin çok daha sonra gelişen ve dil ve hafıza gibi işlevleri yerine getiren bölümlerinden uzaktadır. Yani gülme bir kez beynimizin derinliklerinde tetiklendiğinde ‘yüksek fonksiyonlu’ bölgeler müdahale edemiyor. Tersi de aynı derecede doğrudur; yani, talep üzerine gülmek imkânsızdır. Beynin gülmeden sorumlu bölümünü tespit etmiş ve o bölgeyi uyarma yoluyla insanın gülmesini sağlamış olsak bile insanı neyin güldürdüğünü hala bilmiyoruz. Tabii genelde bizi sevindiren durumlar karşısında gülüyoruz ancak iş bilimsel netlik kısmına gelindiğinde halen daha bazı soru işaretleri bulunuyor.   Kaynak: http://www.bbc.com/future
Editör Yazar: Kuzey Kılıç

Devamını Oku

Öne Çıkanlar