fbpx
Bizi Takip Edin

Bilim

Einstein’in Görelilik Kuramı Bozulabilir

Yayınlandı

üzerinde

Evrenin gizli yasalarına dair birçok parlak fikriniz olsa bile bunun ispat edilebilmesi çok zordur. Bilim insanları hipotezlerini test edebilmek amacıyla testler ve deneyler yaparlar. Ancak kozmik nesneler üzerinde deney yapma imkanı neredeyse yok gibidir. Bazı durumlarda ise uzay bunu kendi başına halleder.
İlk olarak 2012 ve 2014 yıllarında ilan edilen ve Dünya’dan 4200 ışıkyılı uzakta Toros takım yıldızında bulunan üçlü sistem bilim insanlarının yapmak istedikleri bazı deneyleri kendi başına gerçekleştiriyor. Burada bulunan üç ölü yıldız çekirdeği Einstein’ın uzay- zaman fikrini teyit edebilecek veya değiştirebilecek bir hareket başlattı. 1970’li yıllarda iki ölü yıldızdan oluşan bu sistem Einstein’ın genel görelilik teorisini destekleyen güçlü kanıtlar sağladılar. LIGO’nun sonunda var olan çekim dalgalarının olduğu bu esnada tespit edildi.


Yaklaşık olarak Dünya’nın merkeziyle aynı mesafede olan bir gezegen soğuk beyaz bir cüce yıldızın etrafında dönüyor. Aynı zamanda sistem içerisinde farklı ve daha sıcak bir beyaz cüce bulunuyor. Sistemi gözlemleyen ekibin lideri olan Virginia’daki Ulusal Radyo Astronomi Gözlemevi’nden ScottRansom , bunun “parlak bir çığlık” olduğunu söyledi.
Her 1.6 günde bir, içte bulunan beyaz cüce çıplak gözle görülemeyen bir cismin etrafında dönüyor. Ancak X ışını ya da Gama ışınıyla bakıldığında iki beyaz cüce görünmeyen küresel cisme göre bir hayli küçüktüler. Görünmeyen küresel cisim güneşin kütlesinin nerdeyse 1.5 katı büyüklüğe sahip.
Bu daha büyük bir yıldızın kalıntısı olan bir pulsadır. 2.73 milisaniyede bir kez bu cisim dönüş gerçekleştiriyor. Her bir dönüşte, gökyüzüne bir ışık yayıyor ve her geçişte bu ışık Dünya üzerinde parlıyor. Yani geriye doğru yıllarca dönen titreşim her dönüşünde bir işaret veriyor. Tıpkı hiper doğruluğa sahip bir saat gibi. Ve bu ölü yıldızların karışık bir yerçekimi alanı bulunuyor.
Ransom’’ın ekibi tarafından pulsarın titremeleri ayarlanarak, üç cismin yörüngelerinin nasıl değiştiği izleniyor ve sonuçlar Einstein’ın teorisinde öngördükleriyle karşılaştırılıyor. Genel göreliliğin eşdeğerlik ilkesi, kendi kuvvetli yerçekimsel alanlarına sahip olan nesnelerin dahi yerçekimine birbirleriyle aynı biçimde cevap vermesi gerektiğini söyler. Yani iç beyaz cüce ve daha büyük olan pulsar dış beyaz cücenin yerçekimi altında benzer biçimde hareket etmelidir. Aksi bir durumda iç çiftin yörüngesi beklenenden daha eliptik olacaktır. Bu durum eşdeğerliliğin ve genel göreliliğin ihlalidir. İzlenen bu üçlü sistem genel göreliliği bozacak bir yapıda hareket etmektedir.
Kaynak: https://www.newscientist.com/article/2140857-the-cosmic-dance-of-three-dead-stars-could-break-relativity/

Bilim

Küresel ısınma erkeklerde kısırlığa sebep olabilir

Yayınlandı

üzerinde

Yazan

Ne yazık ki küresel ısınma ve etkileri gün geçtikçe artıyor. Kırk yıl boyunca küresel ısınmayla ilgili yapılan gözlemler şüphelenilen bir gerçeği ortaya çıkardı. İnsan aktiviteleri, bitkilerin, hayvanların ve mevsimlerin davranışlarını bozuyor. Bilim insanları her sene yaşanan değişimin büyüyerek arttığını söylüyor. Önceleri değişim küçük dalgalar şeklinde gelirken, şimdi gittikçe büyüyen bir şekil aldı. Nature Communications adlı dergide yayımlanan makaleye göre; Bilim insanları, İklim değişikliği sebebiyle sperm oluşturabilmek için düşük ısıya ihtiyaç duyan erkeklerin üreme kapasitesini etkiliyor.

Yeni bir araştırmaya göre erkeklerde üreme kapasitesi sıcaklık yükseldikçe azalıyor. Çalışmada, ısı dalgalarından kaynaklanan stresin “sperm sayısını ve yaşayabilirliğini” azalttığını gösteren bulgulara ulaşıldı. Deneylerde insanlar yerine, yaygın bir tür olan kırmızı un böcekleri kullanıldı. Böcekler kontrollü bir hava ortamında tutuldu ve ardından beş gün boyunca sıcak hava dalgasına maruz bırakıldılar.
DİŞİLER ISIDAN ETKİLENMEDİ

Nature Communications adlı dergide yayımlanan deneyde, tipik bir yüksek sıcaklığın 9 ila 13 derece üstünde ısı dalgası altında tutulan erkek böceklerin üreme kapasitesinin zarar gördüğü belirlendi. Dişilerde ise üremede herhangi bir değişim olmadığı gözlemlendi. Rochester Tıp Merkezi Üniversitesi’ne göre, erkeklerin yaşayabilir sperm oluşturması için testislerin dışındaki sıcaklığın iç ısıdan daha düşük olması gerekiyor. Deneyde erkek böcekler yüksek sıcaklıkta sperm üretebilseler de bu spermlerin ortalama hayatta kalma sürelerinin daha kısa oldu.
Editör / Yazar: İsa EKİCİ
Kaynak: https://www.nature.com/articles/s41467-018-07273-z

Devamını Oku

Bilim

Türk bilim insanları gıda morfinlerini parçalayan enzim üretti

Yayınlandı

üzerinde

Yazan

Dr. Öğretim Üyesi Özlem Aytekin’in önderliğindeki ekip tarafından yapılan çalışmayla, gıda kaynaklı morfin etkisi gösteren opioidleri parçalayabilen enzim üretildi. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gıda Teknolojisi Ana Bilim Dalı Başkanı Dr. Öğretim Üyesi Özlem Aytekin’in önderliğindeki bilimsel ekip, gıda kaynaklı morfin etkisi gösteren opioidleri parçalayabilen enzim üretmeyi başardı. Çalışma, ani bebek ölümü sendromu, atopik egzama, kalp hastalıkları, otistik bireylerin göz kontağı kurmaktan kaçınması, dikkat eksiklikleri, hiperaktivite, dil problemleri gibi birçok sorunla ilişkilendirilen opioidlerin, gıda orijinli bir mikroorganizma tarafından üretilen enzimle parçalanmasını ortaya koyması bakımından bir ilki oluşturuyor. Konuya ilişkin AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Dr. Öğretim Üyesi Aytekin, gıdaların işlenmesi, fermantasyonu, enzimatik hidrolizi ya da sindirimiyle yapılarındaki büyük protein moleküllerinin daha küçük protein moleküllerine parçalandığını ifade etti. Yeni oluşan proteinlerin bazılarının, yapılarındaki aminoasitlerin dizilimlerinden kaynaklanan gıda kaynaklı morfin etkisi gösteren maddelere dönüştüğünü aktaran Aytekin, bunlara opioid adı verildiğini söyledi.

“Çalışma ümit vadediyor”
Dr. Öğretim Üyesi Aytekin, bu maddelerin gastrointestinal fonksiyonların, sosyal davranışların düzenlenmesi, insülin ekspresyonu gibi pozitif etkilerinin yanı sıra ani bebek ölümü sendromu, açıkça yaşamı tehdit eden olaylar, atopik egzama ve kalp hastalıkları gibi birçok problemlerle de ilişkilendirildiğini aktardı. Çalışmada, mikroorganizmadan elde edilen bir enzimin, hazır gıda üretiminde kıvam, besin değerini artırmak, tadı iyileştirmek gibi gerekçelerle bolca kullanılan kazein, gluten ve soya proteinlerinden oluşan opioidlerle laboratuvar koşullarında sindirim süresi boyunca bekletildiğini dile getiren Aytekin, şu bilgileri verdi: “Elde ettiğimiz bu enzimin, bahsi geçen opioid yapılarını (kazomorfin, gluteomorfin, soymorfin) belli konsantrasyonlarda parçaladığı görülmüştür. Çalışmamız gıda morfinlerinin (ki soya morfini daha önce hiç çalışılmamıştı), gıda orijinli bir mikroorganizma tarafından üretilen bir enzimle parçalanmasını ortaya koyması bakımından bir ilktir. Ayrıca çalışma, özellikle enzim üretiminde dışa bağımlılığın azaltılmasına yönelik bir çalışma olması ve ümit vadetmesi açısından önem arz etmektedir”

“Hedefimiz kendi kaynaklarımızı kullanarak gıda takviyesi üretmek”
Dr. Öğretim Üyesi Özlem Aytekin, çalışmanın prestijli bir dergide de basıldığını dile getirerek, “Dünyadaki çalışmalar gıda morfinleri ve ürettiğimiz enzimin muhtemel reaksiyonları olabileceği hipotezi etrafında dönüyordu ama laboratuvar koşullarındaki denemeleri yapılmamıştı. Özellikle soya kaynaklı morfin ile ilgili aydınlatıcı bir çalışma bulunmuyordu. Çalışmalarımız bize gıda kaynaklı üç opioid yapısının da ürettiğimiz enzimle reaksiyona girebildiğini gösterdi.” diye konuştu. Aytekin, merkezi sinir sistemi hastalıklarının, hatta şizofreninin bile bu morfin yapılarıyla ilişkilendirildiğini gösteren çalışmalar olduğuna işaret ederek, sözlerini şöyle tamamladı: “Bu çalışma bize şu açıdan bir ümit vadetti, ilaç diyemem ama bu tarz bir gıda takviyesi üretebileceğimizi gördük. Bu enzimi kullanması gereken bireylerin bir kısmı, bu gıda takviyelerini yurt dışından getirip kullanıyor. Ancak bunlara ulaşım her geçen gün biraz daha zorlaşıyor. Biz daha ulaşılabilir bir ürün yapmak istiyoruz. Temel hedefimiz kendi kaynaklarımızı kullanarak ürettiğimiz bir gıda takviyesi yapabilmek. Ümidimiz var, bu işi yapabilecek yeteneğimiz, kapasitemiz, bilgi birikimimiz de var ama yeterli bütçemiz yok. Bu konuda bize destek olunursa yerli olarak üretimi sağlanan enzimi bu sorunu yaşayan hastalarımızın kolayca ulaşabilecekleri şekilde hizmete sunabiliriz.” Kaynak: AA

Devamını Oku

Bilim

Türk bilim insanı, fare vücudunu saydam ve plastik kadar sert bir hale getirmeyi başardı

Yayınlandı

üzerinde

Yazan

Almanya’daki Ludwig Maximilian Üniversitesi’nde (LBU) laboratuvar çalışmaları yapan nörolog Dr. Ali Ertürk ‘vDISCO’ ismini verdiği patentli metodu ile fare vücudunu saydam ve plastik kadar sert bir hale getirmeyi başardı. Bu sayede bunama, felç, şeker ve kanser gibi hastalıkların mikroskop altındaki incelemesi daha detaylı yapılabilecek, tedavi metotları geliştirilebilecek. Bilkent Üniversitesi mezunu olan Dr. Ali Ertürk, DISCO şeffaflığı (DISCO Transparency) adını verdiği çalışmasını bu ay ABD’nin San Diego şehrindeki ‘Nörolog Derneği’ toplantısında sundu. Büyük ses getiren teknoloji ‘Nature dergisi’ başta olmak üzere pek çok bilim dergisinde yayınlandı.

LMU’daki ‘Felç ve Bunama Araştırma Enstitüsü’nde grup lideri olan Dr. Ali Ertürk, bunama, felç, şeker ve kanser gibi yıkıcı hastalıkların tedavisine yardımcı olmak için geliştirdiği yöntemle, ölü farenin vücudunu tamamen şeffaf hale getirerek hücrelerin birbiriyle nasıl bir iletişim içinde olduğuna dair anatomik sırları açığa çıkarıyor. Bu metot sayesinde canlıların, yaralanmaya ya da hastalıklara nasıl tepki verdiğinin daha iyi anlaşılacağı ve tedavi yolunun açılacağı belirtiliyor.
Dr. Ali Ertürk çalışmasını şöyle anlattı: “Kanser gibi hastalıklar, mikroskobun altındaki ince bölümlemede teşhis edilmiş ve araştırılmış olmasına rağmen önemli detayları kaçırabilmekte. Bizim teknolojilerimiz tüm örneklemi bütünüyle görmemize ve bölümlemesiz dahili anormallikleri tanımlamamıza izin veriyor. Bunu, adeta sütü suya dönüştürür gibi şeffaflaştırarak gerçekleştiriyoruz. Nörolojik hastalıkların çoğu aslında tüm vücudu etkilemesine rağmen şimdiye kadar beyin bilimcileri sadece hasarlı beyin bölgelerine odaklandı.”

BİLİNMEYEN KANALLARI KEŞFE YARDIMCI OLUYOR
Dr. Ali Ertürk: Şeffaflık teknolojimizi kullanarak, daha büyük resmi inceleyebiliriz, yani bir felç lezyonu veya Alzheimer hastalığının tüm vücuttaki nöronları nasıl etkilediği, kafatası ve beyin arasında hücre ve molekülleri taşıyan bilinmeyen kanalları keşfetmemize yardımcı oluyor. Laboratuvarda tüm insan beynini şeffaflaştırdık. Bu sayede birkaç yıl içinde insan beyninin tek parça haritalaması gerçekleşecek. 25 yıl içinde de tüm hastalıkların tedavisi mümkün olacak. Kaynak: Hürriyet

Devamını Oku

Öne Çıkanlar