fbpx
Connect with us

Uzay

NASA, Dünya’yı tehdit eden gök taşı Bennu’ya ulaştı

Published

on

Geçtiğimiz hafta Mars’a yeni bir uzay aracı indiren NASA, şimdi de 122 milyon kilometre uzaklıktaki Bennu asteroitine ulaştı. İşte OSIRIS-REx isimli görevin detayları: NASA’nın Eylül 2016’da uzaya fırlattığı OSIRIS-REx, yaklaşık 27 ay süren 2 milyar kilometrelik uzay yolculuğunun nihayet sonuna geldi. 800 milyon dolarlık maliyetle geliştirilen uzay aracı, şu anda Bennu asteroitine ulaşmış durumda. OSIRIS-REx, bu asteroitten örnekler toplayıp 2023 yılında Dünya’ya geri dönmeye çalışacak. NASA’nın yaptığı açıklamalara göre OSIRIS-REx, 3 Aralık Pazartesi günü Bennu’ya 7 kilometre kadar yaklaşmış. Uzay aracının gök taşıyla birlikte uçuş halinde olduğunu belirten NASA, henüz yörüngeye yerleşme işleminin ise başlamadığını belirtiyor. Buna göre OSIRIS-REx, önümüzdeki dört hafta içerisinde gök taşına yaklaşmaya devam edecek ve 31 Aralık itibarıyla Bennu’nun yörüngesine yerleşmiş olacak. Bennu’nun 80 kilometre öteden çekilmiş fotoğrafı:  NASA’nın 2010 yılında çalışmalarına başladığı OSIRIS-REx görevi, New Frontiers programının üçüncü durağı. 1 milyar dolar bütçeli Güneş Sistemi keşif programı olan New Frontiers’ın ilk üyesi, Plüton’u keşfeden New Horizons; ikinci üyesi ise şu sıralar dev gezegenimiz Jüpiter’i keşfetmekte olan Juno’ydu.
7 yıllık dev uzay görevi
27 aylık yolculuğunun ardından nihayet Bennu’ya ulaşan OSIRIS-REx için aslında henüz görev yeni başlıyor diyebiliriz. Bildiğiniz gibi NASA’nın bu görevdeki amacı gök taşından Dünya’ya numuneler getirmek. Bunun öncesinde ise uzay aracının Bennu’yu en ince detaylarına kadar incelemesi gerekiyor. Tam 505 gün sürecek olan bu araştırma sürecinde, gök taşının detaylı bir haritası çıkarılmaya çalışılacak. OSIRIS-REx görevinin en heyecanlı kısmıysa harita çıkarma işlemlerinden sonra başlıyor. NASA bilim insanları, gözlem sonucunda elde edilen verileri kullanarak gök taşının hangi bölgesinden örnek toplanacağına karar verecek. Daha sonrasında OSIRIS-REx, Bennu’ya iyice yaklaşacak ve üzerindeki robotik kol yardımıyla gök taşı üzerinden örnekler toplamaya çalışacak. Uzay aracı, Bennu’daki görev süresi boyunca hiçbir şekilde yüzeye iniş gerçekleştirmeyecek. 2021 yılının Mart ayında gök taşından ayrılacak olan OSIRIS-REx nihayet tarihler 2023’ü gösterdiğinde üzerindeki gök taşı numuneleriyle birlikte Yeryüzü’ne geri dönecek. NASA bu tarihi görev sırasında 60 gram ile 2 kilograma kadar örnek toplanabileceğini belirtiyor. NASA’nın OSIRIS-REx göreviyle ilgili hazırladığı video: Neden Bennu? Dünya üzerindeki hayatın başlangıcı olabilir mi?
Bilimsel ismiyle 101955 Bennu, gidilebilecek binlerce potansiyel asteroit adayının arasından seçildi. Peki 500 metre çapındaki bu küçük gök taşını diğerlerinden ayıran unsurlar neler? İşte NASA’nın belirttiği 3 madde:
1. Dünya’ya yakınlık: Dünya’ya en yakın gök taşları astronomide Dünya’ya Yakın Cisimler (DYC ing: Nearth-Earth Objects) olarak adlandırılıyor. En yakın pozisyonları sırasında Güneş’e olan uzaklıkları maksimum 1.3 AB olan bu asteroitler arasından OSIRIS-REx görevi için uygun olanlar ise Yeryüzü’ne 0.8-1.6 AB’lik uzaklık arasında ve Dünya benzeri bir yörüngede bulunanlar oluyor. (1 AB(Astronomi Birimi)=149.5 milyon kilometre) Yani bir gök taşının OSIRIS-REx görevinin hedefi olarak seçilebilmesi için en fazla 1.6 AB uzaklıkta ve Dünya benzeri bir yörüngede bulunması gerekiyor. Görevin planlandığı sıralarda keşfedilmiş 7000 DYC olduğunu belirten NASA da bunlardan yalnızca 192 tanesinin bu belirtilen şartları sağladığını söylüyor.  2. Gök taşının boyutu: Küçük boyutlu asteroitlerin kendi etrafındaki dönüşleri büyük boyutlu asteroitlere göre çok daha hızlı bir şekilde gerçekleşiyor. Örneğin çapı 200 metreden daha az olan asteroitler inanılmaz dönüş hızları nedeniyle yüzeylerindeki materyalleri koruyamıyorlar. Dolayısıyla NASA’nın incelemek istediği doğal özellikler de uzaya saçılmış oluyor. NASA OSIRIS-REx uzay aracının güvenli bir şekilde etkileşime geçebileceği ve üzerinden örnekler toplayabileceği ideal bir asteroitin 200 metreden daha büyük bir çapa sahip olması gerektiğini belirtiyor. Bu şart göz önüne alındığında sayı 192’den 26’ya iniyor.
3. Asteroit yapısı : Sadece 500 metrelik bir çapa sahip olan Bennu ve Eyfel Kulesi Asteroitler kimyasal yapılarına göre birbirlerinden ayrılıyor. Karbon zengini olan en ilkel asteroitlerin yapılarında yaklaşık 4 milyar yıldır neredeyse hiçbir değişim olmuyor. Yani OSIRIS-REx, Bennu’ya yapacağı bu tarihi yolculukla bir anlamda da 4 milyar yıl öncesine zaman yolculuğu yapmış olacak. Karbon zengini gök taşları yüzeylerinde organik moleküller, amino asitler ve uçucu maddeler barındırıyor olması nedeniyle Dünya üzerindeki yaşamın da başlangıcı olabileceği düşünülüyor. NASA OSIRIS-REx görevi sonunda getireceği numunelerle birçok önemli soruya cevap bulabilmeyi umuyor. Asteroitlerin yapıları da göz önüne alındığında 26 olan aday sayısı son olarak 5’e inmiş. NASA bilim insanları da bu 5 asteroit arasından Bennu’yu seçme kararı almışlar.
Kaynak: https://www.space.com/42612-nasa-osiris-rex-arrives-asteroid-bennu.html

Uzay

Uzay Madenciliği: Yeni “Altına Hücum”

Published

on

Uzay Madenciliği 10 yıldır sürse de, gelecek yıl endüstri çabalarını arttıracak. Asteroit kuşağı metallerle doludur – demir ve nikelden, altın ve platine kadar her şey mevcut. Kuşakta en az 700 milyar dolar değerinde maden olduğu tahmin ediliyor ve 21. Yüzyıl için dünyanın her yerinde altını yağmalamak için şirketler kurulmaya devam ediyor. “Bu endüstride bir sonraki patlama. Altyapı kurduğunuzda, olasılıklar neredeyse sonsuz olur. Asteroit hücumuyla mücadele etmeye yetecek kadar cesur olanlar tarafından kazanılacak astronomik bir para var.” Üniversiteden ayrıldıktan hemen sonra İngiltere merkezli Asteroid Mining Company’yi kuran Mitch Hunter-Scullion. Şirket 2020’de ilk maden arama uydusunu göndermeyi ve 2030 yılına kadar uzayda madencilik faaliyetlerine başlamayı planlıyor.  Ancak bilim-kurgu çağı için bir altına hücumdan çok uzay madenciliği var. Topluluğun teknoloji açlığı, elektroniği en son aletlerimizde kullanmak için gereken nadir toprak metalleri tarafından besleniyor. Bu metalleri uzaydan çıkarmak , hem bizi çevreleyen ekosisteme hem de madencilere büyük miktarda zarar verir. Uzayda bulunan yeni asteroidler, mevcut çevresel krizi hafifletmek için ihtiyaç duyduğumuz araçları yaratmada yardımcı olacak yeni bir nadir element kaynağı da sağlayabilir. Güneş panelleri, elektrikli arabalar ve enerji tasarruflu ampullerin tümü, platin gibi Dünya’da giderek daha az görülen elementlere dayanmaktadır.  Hunter-Scullion, “Kilo başına 26.000 dolar değerinde yanı sıra platin, hidrojen arabalarının çalışmasına izin veren katalitik kovertörlerin ana bileşenlerinden biri ve normal arabaların daha temiz çalışmasını sağlıyor.” diyor. “Ama bu son derece sınırlı bir kaynak, bu yüzden gezegene daha fazla şey getirebilirsek, daha çevre dostu otomobiller çalıştırabilir ve iklim değişikliğinin temel kaynaklarından biriyle savaşabiliriz.” Uzay madenciliği, insanlığın gezegenden düzenli olarak uzaklaşmasına katkıda kritik bir rol oynayacaktır. Yerde dev bir uzay aracı inşa etmek ve daha sonra fırlatmak, özellikle uzayda neredeyse sınırsız bir demir ve titanyum kaynağı varken son derece yetersizdir.  Planetary Resources CEO’su Chris Lewicki, “Uzayda eşsiz bir şekilde kunllanışlıdır çünkü su molekülünü alabilir ve onu roket yakıtı olan hidrojen ve oksijene ayırabilirsiniz.” diyor. 2020 yılında şirket, dünyaya yakın asteroitler için su taraması yapacak uzay aracı gönderecek. Sonunda Planetary Resources bu kayalardan çıkan suyu, Uzay Çağı benzin istasyonlarına dönüştürerek çıkarmayı hedefliyor.Bu yıl, Colorado Madencilik Okulu mezunları Hunter-Scullion ve Lewicki’nin fikirlerine katılacak ve servetlerini kazanmak için uzaya yönelecek olan dünyanın ilk uzay kaynakları üniversitesi kursu açıldı.Madencilik Hedefleri
AY: Metal işlemede birçok arıtma ve üretim tekniği yerçekimine dayanır. Ay’daki yerçekimi Dünya’ya yakın istikrarda bir operasyon üssü oluşturmak için altıda biri oranda yeterli.
Kaynaklar:
Helyum-3, altın, platin grubu metalleri, nadir toprak metalleri ve su
Asteroid Kuşağı:
Ana kuşağın asteroidleri, ihtiyaç duyabileceğimiz neredeyse tüm metalleri veya elementleri içerir. Ancak Dünya’dan 750 milyon km’ye kadar asteroid bulmak zor.
Kaynaklar: hemen hemen her şey
Jüpiter: Madencilik sadece kaya parçaları ve cevher değildir. Füzyon teknolojisinde kullanılmak üzere, Helyum-3 gibi nadir gazlar için gaz devlerinin atmosferinde “madencilik” yapmak da mümkün olabilir. Yine de Jüpiter, 1 milyar kilometreden fazla uzakta. Kaynaklar: Helyum-3 Kaynak:https://www.sciencefocus.com/space/space-mining-the-new-goldrush/

Continue Reading

Uzay

NASA, Rusya’yla Anlaşma Yapacak

Published

on

İnsanlı uzay uçuşlarının önde gelen iki özel şirketi SpaceX ve Boeing, NASA ile anlaşmaya varmıştı. Ancak yaşanacak olan herhangi bir problem NASA’nın elini kolunu bağlayabilir. Bunun sonucunda NASA, insanlı uçuş gerçekleştirmek için yeniden Rusya’nın Soyuz aracından koltuk talep etmek zorunda kalabilir. 2011 yılında kendi uzay mekiğini emekli eden NASA, bu görevleri gerçekleştirmek için ulusal bir özel şirket ile anlaşma yapmak istiyor. Ancak bu konuda bir endişe de bulunuyor. Bunun sonucunda; 2019 sonunda ve 2020 yılının başında yapılması planlanan insanlı Uluslararası Uzay İstasyonu uçuşları için Rusya ile yeni bir anlaşma yapılması gündemde. Geçmişte NASA’nın Rusya ile yaptığı sözleşme, Haziran 2019 tarihinde son bulacak. Soyuz MS-13 uzay mekiğinin içerisinde; Amerikalı astronot Andrew Morgan, Rus kozmonot Aleksandr Skvortsov ve İtalyan astronot Luca Parmitano Uluslararası Uzay İstasyonu’na gönderilecek. Gönderilen astronotlar ve kozmonot, yaklaşık 6 ay boyunca ISS bünyesinde görevlerine devam edecekler. Daha sonraki süreçte NASA’nın insanlı uçuş yapması için Rusya ile yeni bir sözleşme imzalaması gerekiyor.

Bu noktada Elon Musk tarafından liderlik edilen SpaceX’in Dragon Kapsülü bekleniyor. Yapılan son bildiride ise kapsülün, 2020 yılında hazır olması bekleniyor. Herhangi bir gecikme ile karşılaşılırsa, NASA’nın insanlı görev gerçekleştirmek için kullanabileceği bir uzay aracı olmayacak. Böyle bir risk almak istemeyen NASA, Rusya ile yeniden kontrat imzalayabilir.

NASA’nın yeni Soyuz anlaşması için koltuk başına ne kadar ödeme yapması gerektiği şu an için netleşmedi. Geçtiğimiz haftalarda ise 81 milyon dolarlık bir ücret bilgisi gündeme gelmişti. Yeni bir anlaşmanın yapılması bu rakamı daha da arttırabilir. NASA’nın elindeki seçenek azlığı göz önüne alındığında, seçme şansı bulunmuyor. Elon Musk ve SpaceX’ten gelecek haberler bütün akışı etkileyecek.
Editör / Yazar: Kuzey KILIÇ
Kaynak: https://arstechnica.com/science/2019/02/nasa-moves-to-buy-more-soyuz-seats-for-late-2019-early-2020/ , https://spaceflightnow.com/2019/02/15/spacex-files-protest-of-nasas-lucy-launch-contract-awarded-to-ula/

Continue Reading

Uzay

Opportunity’nin Son Anıları

Published

on

Bundan tam 15 yıl önce 90 günlük bir görev için gönderilen Opportunity, kendisine bahşedilen görev süresinin 60 katı kadar Mars’ta kalarak tarihi bir iş başardı. ABD Havacılık ve Uzay Ajansı NASA tarafından kısa bir süre önce sonlandırılan Opportunity misyonu, son görevini yaptı ve tarihi fotoğraflar gönderdi.  Geçtiğimiz günlerde NASA’nın ABD’nin California eyaletindeki Jet İtki Laboratuvarı mühendislerinin, en son 10 Haziran’da Dünya ile bağlantı kuran Opportunity’yi canlandırmak üzere yaptıkları son denemenin de sonuçsuz kaldığı ve güneş enerjisiyle çalışan aracın panellerinin fırtınanın ardından kum örtüsü altında kaldığı ve bir nevi ölümünün gerçekleştiği belirtilmişti. 13 Şubat 2019 tarihinde yapılan son denemeden de geri dönüş alınamayınca, proje resmi olarak sona ermişti. 15 yıllık süreçte Mars yüzeyinde birçok farklı noktaya giden ve yeni keşiflerin yapılmasına vesile olan Opportunity, yaklaşık olarak 217 bin fotoğrafı da gönderdi. Aşağıdaki fotoğraflarda tarihi aracın son eseri oldu.  Bu kare, inişi yumuşatmak için kullanılan ekipmanların bıraktığı izleri gösteriyor. İnişi yumuşatmak ve mekanik aksamları korumak için hava yastığı benzeri sistemler kullanılmıştı ve bu sebeple, birkaç sekme de yaşanmış sonucunda birçok iz oluşmuştu.  Opportunity’nin başarılı bir şekilde iniş yapmasına vesile olan ekipmanlar.  8 yıl öncesine ait olan bu kare, aracın güneş panellerinin neden güç üretmekte zorlandığını gösteriyor. Toz fırtınası sonrasında ciddi anlamda tozla kaplanan paneller, yeniden verimli bir şekilde enerji sağlamak için Mars rüzgarlarını beklemek zorunda kalmıştı.  Taş olarak algıladığımız bu görsel, NASA tarafından “Yaban Mersini” olarak nitelendirildi ve bunlar, Mars’ın bir dönemler nemli bir yapıya sahip olduğunu gösteriyor.  3 yıl öncesine ait bu fotoğraf, aracın geride bıraktığı izleri gösteriyor. Sayısız keşfe imza atan ve uzay hayranlarının bağrında yer edinen Opportunity’nin diğer hatıraları;
Kaynak: https://www.theverge.com/2019/2/14/18223959/nasa-opportunity-rover-photos-mars

Continue Reading

Öne Çıkanlar