in

Bir İmkansız Gerçek Oldu, Asal Sayıların Deseni Çözüldü

Tuhaf derecede basit ve ama acı verici, aynı zamanda sinir bozucu derecede karmaşık, matematiğin primatlar kadar büyüleyici yönleri vardır.Kendisi ve bir sayısı dışında herhangi bir tamsayıya bölünemeyen sayılara asal sayılar denmektedir. Matematikle ilgilenen herkesin ilgisini çeken bu özel sayılarla ilgili herhangi bir desene sahip olup olmadıkları merak konusu olmuştur. Asal sayıların herhangi desene sahip olup olmadığı sorusu, kolay bir soru değildir. Eratosthenes, M.Ö. 3. yüzyılda asal sayıları ilk defa tanımladığında, en büyük matematik zihinlerinden bazıları asal sayıların herhangi bir deseninin olup olmadığını cevapsız ilan etmiştir.

Bu konuyla ilgili elimizdeki en iyi şey Riemannzeta fonksiyonu ile yakından ilişkili olan bir motifi takip ettiklerini söyleyen ünlü Riemann hipotezidir. Hipotez bazı matematikçiler tarafından doğru bulunmasa da doğru olabilir. Ancak Riemann’ın önerdiği bu hipotez 160 yıl içerisinde kanıtlanamamıştır. Princeton Üniversitesi’ndeki kimya, malzeme bilimi ve matematik bölümlerindeki araştırmacılardan gelen yeni bir analiz, şaşırtıcı bir şeyi ortaya çıkardı. Aslına bakılırsa, kimsenin bugüne kadar hiçbir şey bilmediği bir düzen seviyesi. Araştırma ekibinden SalvatoreTorquato, asal sayıların adeta bir kristal gibi davrandığını bulduklarını, açıkladı. Asal sayılar, quasicrystaldenilen kristal benzeri bir yapıda hareket etmektedir. Kristaller, kristal yapısındadırlar. Fakat translasyonel simetri olmadan – atomik düzenlemelerinin modelleri asla tekrarlanmayacaktır. Çok kaba terimlerle, bir kristal gibi görünüyor, ama sadece şaşıyorsanız. Malzeme bilimci Dan Shechtman tarafından 1982 yılında quasicrystals keşfi bazı inanılmaz tartışmalara damgasını vurdu. Ancak “yarı-bilimci” olarak meslektaşları tarafından alay edilen ve utanç duyulan birisi olduğu ifade edilen Shechtman, “imkansız” yapılar üzerindeki çalışmalarıyla 2011’de Kimya’da Nobel Ödülü’ne layık görüldü.

O zamandan beri quasicrystals, tavalardan gerçek hayattaki Terminator robotlarına kadar her şeyde ilerleme sözü verdi   – ve şimdi, Torquato ve meslektaşları bu listeye asal sayıları ekleyebileceğimizi söylüyorlar. Burada anahtar hiperuniformite denen bir şeydir. Bu biraz beyin bükme özelliği, tavukların retinal hücreleri veya evrenin büyük ölçekli yapısı kadar çeşitli durumlarda bulunur. İlk olarak 2000’lerin başında gözlemlendiği için – ve Torquato’nun ekibi de Riemann hipotezi için de geçerli olduğunu göstermiştir. Kaba bir şekilde, rastlantısal bir şeyin bir tür gizli düzen oluşturduğu zaman ortaya çıktığını ifade eder. Şaşırtıcı bir şekilde, araştırmacılar bu sonucu ilk kez Şubat ayında somut bir deneyle kanıtlamışlardır. X-ışınlarını quasicrystalsile parlatan ekip, Bragg’ın zirveleri olarak bilinen parlak noktaların ortaya çıkan paternlerini analiz etti. Bir X-ışını kristal parladığı zaman, bu desenler periyodik ve öngörülebilir olacaktır. Ortaya çıkan durumda asal sayılar çarpıcı biçimde bir desen görüntüsüne sahip olurlar. Bu çalışma hakkında büyüleyici olan, bize primler hakkında farklı bir bakış açısı vermesidir. Onları sayı olarak görüntülemek yerine, onları parçacıklar olarak görebilir ve X-ışını kırınımı yoluyla yapılarını haritalaya biliriz. Ekip, sonuçlarının hem materyal bilimi hem de matematikte yararlı olabileceğini umuyor.
Kaynak: https://www.iflscience.com/editors-blog/how-an-impossible-crystal-has-shed-new-light-on-a-milliondollar-math-problem/all/

Makaleye Oy Ver!

0 points

2 Yorum

Leave a Reply
  1. Hocam,
    Kendisi ve bir sayısı dışında bölünmeyen sayılara asal sayı denir demek istemişsiniz galiba yanlış yazılmış bileğiniz olsun

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bitkiler de Anesteziden Etkileniyor

”Hepimiz Bir Simülasyonda Yaşıyoruz”