El-Biruni, Galileo’dan 600 sene önce, “dünyanın döndüğü”nü keşfetti

El-Biruni, Galileo’dan 600 sene önce, “dünyanın döndüğü”nü keşfetti

Filozoflara ilham kaynağı olan El-Biruni, vefatının 970. yılında anılıyor. Ebu Reyhan Muhammed bin Ahmed el-Biruni, 973’de Harezm’de doğdu. Babasını küçük yaşlarda kaybeden El-Biruni, ilk bilim eğitimini bölgenin hükümdar ailesinden olan Ebu Nasr Mansur’dan edindi.

El-Biruni, seçkin bir matematikçi ve gökbilimci olan Ebu Nasr Mansur’dan, matematikçi Öklid’in geometrisi ve Batlamyus’un astronomi ilmini tahsil etti. Yunan filozoflarından Aristo, Arşimet ve Demokritus’un çalışmalarından da etkilenen El-Biruni, bilimsel çalışmalarına 17 yaşında başladı.

El-Biruni, Galileo’dan 600 sene önce, “dünyanın döndüğü”nü keşfetti

Türk Tarih Kurumu’nun yayımladığı bir dergide ve UNESCO’nun 25 dilde çıkardığı 1974 Haziran sayısında kapsamlı bir şekilde tanıtılan El-Biruni’nin, derginin kapağında yer alan fotoğrafının altında,

“1000 yıl önce Orta Asya’da yaşayan evrensel dahi Biruni, astronom, tarihçi, botanikçi, eczacılık uzmanı, jeolog, şair, mütefekkir, matematikçi, coğrafyacı ve hümanist” ifadelerine yer verildi.

El-Biruni, günümüzde de en bilinen İslam bilginleri arasında yerini alırken, dünyadaki çeşitli ülkelerde Biruni’yi anmak için sempozyumlar, kongreler düzenlendi ve pul bastırıldı.

Dünyanın Dönüyor

El-Biruni, Galileo’dan 600 sene önce, “dünyanın döndüğü”nü keşfetti

Newton’dan 700 sene önce, Newton’un matematiksel olarak ispatladığı yerçekimi kuramı üzerine ilk fikirleri ileri süren El-Biruni, geliştirdiği teleskoplarla gözlemleri sonucunda, gezegenlerin güneş etrafında döndüğünü doğrulayan Galileo Galilei’den 600 sene önce “dünyanın döndüğü” fikrini savundu.

El-Biruni, “Dünya dönüyorsa, ağaçlar ve taşlar neden fırlamıyor?” sorusuna,

“Merkezde bir çekicilik olduğu için her şey dünyanın merkezine düşer.”

cevabını vererek, Kuzey, Güney, Doğu ve Batı’nın farklı noktalarda buluştuğunu ve denizin ardında bir karanın bulunduğunu (bugünkü Amerika kıtası) öngördü.

Tıp alanında da birçok eser veren Biruni, döneminde bir kadını sezaryenle doğum yaptırmayı başardı. Ayrıca şifalı otlar ve birtakım ilaçlar üzerine yazdığı “Kitabu’s Saydane” isimli eserinde ise yaklaşık 3 bin bitkinin hangi hastalığın tedavisinde ve nasıl kullanıldığını yazdı. İlaçların yanı sıra o bitkinin Arapça, Farsça, Yunanca, Sanskritçe ve Türkçe gibi başka dillerdeki adının yer alması, etimolojik açıdan önemli bir gelişme olarak takdir gördü.

Dünyada bilim sahasına kazandırdığı ilk keşif ve buluşlarla, bilim dünyasına ışık tutan İslam alimi El Biruni, 13 Aralık 1048’de vefat etti.

Ezgi Semirli

Not: Bu makalemiz daha önce paylaştığımız: Newton, Torricelli, Galileo ve Copernicus’un ilham kaynağı: El-Biruni makalesinden derlenerek paylaşılmıştır.

Uçan robotların hızını tahmin etmek için böceklerden ilham alan algoritma: FLIVVER

Uyurken Beynimiz Çevrim Dışı Olarak Yeni Anıları Düzenlemekle Meşgul