in , , ,

Kara Delikler Aslında O Kadar Da “Kara” Değil.

Kara Delikler Aslında O Kadar Da “Kara” Değiller.

Son yıllarda Fizikçiler kadar toplumun da ilgisini çeken Kara Delikler aslında o kadar da “kara” değiller. Kara Delikler “Hawking Radyasyonu” ile “parlıyor” ve yavaş yavaş buharlaşıyorlar. Hesaplamalarımıza göre en küçük kara delikler yaklaşık olarak 10^67 yıl sonra buharlaşacak.

İlgili makale: Kara delik nedir? Detaylı ve sade anlatımıyla kara delik hakkında bilgiler

Hawking Radyasyonu Öncesi

Hawking Radyasyonu
Hawking Radyasyonu

1975 yılına kadar fizikçiler kara deliklerin yok olmayacağını düşünüyorlardı. Yani o zamanlar kara delikler: Evrenimizden bağımsız “ cep evren “ konumundaydılar .

Kara delikler yok olamazdı. Çünkü: Yok olmaları için kütle veya enerji kaybetmeleri lazımdı.

Ama biliyoruz ki , ışık bile olay ufkundan kaçamıyor . ( Olay ufku bir nevi kara deliklerin sınır kapısıdır. Ama bu sınırı geçerseniz, geri dönüş yok. )

Şimdi , ışık bile olay ufkundan kaçamıyorsa , nasıl bir parçacık olay ufkunu terk edebilir ve kara deliğe kütle kaybettirip onun yok olmasına sebep olabilir ?

Bu soru 1975 yılına kadar cevapsız kaldı.

( Yazının ilerisi için ek bilgi : Üniversiteye geçtiğimizde fark ederiz ki bize öğretilen çoğu bilgi eksik ya da yanlıştır. Bu eksik bilgilerden biri de uzayın “ boşluktan “ ibaret olduğudur. Bu eksik bir tanımdır.

Çünkü: Uzay boşluğu sanal parçacık çiftleriyle ve kozmik mikrodalga arka plan ışınımı ile doludur. Kısaca sanal parçacık çifti = madde + anti madde diyebiliriz. Kozmik mikro dalga arka plan ışınımı ise 1964 yılında Robert Wilson ve Arno Penzias tarafından şans eseri keşfedilen bir elektromanyetik dalga biçimidir. )

Hawking Radyasyonu Nedir ?

Size Hawking Radyasyonu : “ Kara deliklerin yayması gereken teorik bir radyasyondur “ diyerek konuyu bitirebilirim. Ama böylesi zevkli olmaz. O yüzden, şimdi kendimizi Hawking yerine koyalım ve elimizdeki bilgilerle “ Hawking Radyasyonunu “ biz keşfedelim.

Bir Dahi Gibi Düşünmek

Biliyoruz ki uzay sanal parçacık çiftleriyle dolu. Nitekim kara delikler de uzay boşluğunda yer alıyor. O zaman olay ufkunun hemen üzerinde ( yani olay ufkundan hâlâ kalabileceğimiz ama çok yakın bir noktada ) sanal parçacık çiftleri oluşursa bunlardan biri olay ufkunu geçerek kara deliğe düşebilir.

O zaman madde ve anti madde birbiriyle temas edip anında yok olmaz ve kara deliğe düşen parçacığın eşi uzaya kaçıp kurtulabilir.

Peki bu nasıl mümkün olabilir ?

Tabii ki “ momentum korunumu “ gereği : Uzaya kaçarken kara deliğe düşen eşinin momentumunu çalarak.

Kara deliğe düşen parçacık artık kara deliğin bir parçası olduğu için , uzaya fırlayan parçacık da bizzat kara deliğin momentumunu çalmış olacaktır .

Biliyoruz ki Görelilik Teorisinde kütle enerjiden türer. ( Bkz : E^2 = p^2c^2 + m^2c^4 ) Lise fizik bilgilerimizle bile momentumun enerjiyle bağlantısı olduğunu söyleyebiliriz. O zaman uzaya kaçan parçacık aslında kara deliğin enerjisini yani kütlesini çalmış olacaktır.

Kara deliklerin radyasyon yayması yani Hawking Radyasyonu (Hawking Işınımı ) bu uzaya fırlayan parçacık^(lar) diyebiliriz.

Elimizdeki bilgiler doğrultusunda kara deliklerin nasıl buharlaşacağını , Hawking radyasyonunun ne olduğunu birlikte çözmüş bulunmaktayız.

Olay Bu Kadar Basit Mi ?

Kara Delikler Aslında O Kadar Da “Kara” Değil.

Ancak itiraf etmem gerek ki : Hawking Radyasyonu bu kadar “sığ” bir konu değildir. Bu konu “ Enformasyon Paradoksunu “( Kısaca Enformasyon Paradoksu : Kara deliğe düşen maddelerin bilgisi kaybolur mu , kaybolmaz mı ? ) ortaya çıkardığı için senelerce Stephen Hawking ve Leonard Susskind arasında tartışılmıştır.

En sonunda Hawking pes etse de tartışmanın net bir galibi yoktur. ( Leonard Susskind senelerce süren tartışmalar üzerine “ The Black Hole War “ adlı kitabı yazmıştır. ) Aynı zaman da Hawking radyasyonunu gözlemlemek çok zor olduğu için bu radyasyon şimdilik “ kuramsal “ desek yanlış olmaz.

Editörün Yorumu : Yapacağınız geri dönüşler doğrultusunda “ Enformasyon Paradoksu “ için bir yazı yazabiliriz. Konuya ilgisi olan arkadaşlar:

Stephen Hawking – Zamanın Kısa Tarihi ( Başlık 7 ) , Stephen Hawking- Kara Delikler ve Jacob Bekenstein – Kütle Çekim , Kara Delikler ve Bilgi Üzerine adlı kitapları mutlaka okumalı .

Son olarak bizimle kalın , BİLİMLE kalın.

Editör / Yazar: Alper Kirlioğlu

Bunlar da ilginizi çekebilir:

Karadelik açıklaması: İlk Defa Bir Kara Deliğin Resmi Çekildi

Laboratuar Yapımı Sonic Kara Delik Hawking’in Tahminlerini Onayladı

Solucan Delikleri Var Mı? Gerçekten solucan deliklerinden geçebilir miyiz?

Nasa’dan Yeni Bir Karadelik Görselleştirmesi

Kaynak: https://en.m.wikipedia.org/wiki/Hawking_radiation

Alper KİRLİOĞLU

Yazar Alper KİRLİOĞLU

Ismim Alper Kirlioğlu. Yeditepe Universitesi'nde fizik bölümü öğrencisiyim. Kendimi normalde kuramsal fizikçi olarak tanıtan biriyim 😊. Çoğu vaktimi modern bilim kitapları , makaleler okuyarak ve satranç oynarak geçiriyorum.

Yorumlar

Leave a Reply

2 Pings & Trackbacks

  1. Pingback:

  2. Pingback:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yükleniyor...…

0

Yorumlar

0 yorumlar

Kurbağaların Kök Hücrelerinden İlk Defa Canlı Robotlar Üretildi. Yeni Canlı Makineler Geliyor!

Bakteriler Birleştiğinde Çiçek Benzeri Muhteşem Desenler Oluşuyor