Pompeii: Geçmiş, Günümüz ve Gelecek

Kıyameti yüzyıllarca önce yaşayan bir şehrin tarihi

79 yılında Vezüv Yanardağı püskürdüğünde İtalya’daki Pompeii şehrini, sakinlerinin çoğuyla birlikte küle ve ponza taşlarına gömdü. Tarihi İngiliz Müzesi sergisinin eşiğinde Mike Pitts, teknolojinin bu antik şehrin geçmişini, bugünlerini ve geleceğini nasıl ortaya çıkardığını araştırıyor.

İlginizi çekebilir: Endonezya’da Bir Yanardağı Büyüleyici Mavi Renkli Alev Fışkırtıyor!

Geçmişte Pompeii

Pompeii, M.S. 79 yılında Vezüv Yanardağı’nın patlamasıyla yok olan bir kasabadır. Pompeii, Herculaneum’un (Vezüv Yanardağı’nın yanında bulunan bir diğer şehir) yanı sıra İtalya’nın görülmesi gereken yerlerinden biridir.

İlginizi çekebilir: İtalya’da ”Vampir Çocuk” Mezarı Bulundu

Vezüv onu hem yok ettiği hem de koruduğundan şehir bizim için önemlidir, ancak M.S. 1. yüzyılda çok az önemi vardı. Pompeii önemli bir iç liman, ticaret ve sanayi şehriydi. Halkı zengin elit, işçiler ve kölelerin bir karışımıydı. Herculaneum yazılı tabletlerinin son şifre çözümlemesi, nüfusunun yarısından fazlasının köle veya serbest bırakılmış köleler olduğunu göstermektedir. Bu, Roma toplumunun gerçek rezil yönünü ortaya koymaktadır.

Pompee 'ide yaşayan bir kadın ve fırıncı bir adam görseli
Pompeii’de yaşayan Fırıncı Terentius Neo ve karısının duvar resmi (Kaynak: British Museum)

Bugün bizi hala etkileyen hastalıklar ve rahatsızlıklarla karşılaşmalarına rağmen, genel olarak çocukluk döneminin dışındaki sağlıkları bizimkinden çok da farklı değildi (Günümüze göre daha yüksek bebek ölümleri vardı). Bunun aksine, bir çalışma önemli bir istisna ileri sürdü: Dişlerin ve çenelerin durumu kötü diş hijyenine işaret etmektedir.

Vesuvius’un yamaçları verimli toprakları ile biliniyordu ve Pompeii’den gelen şarap önemli bir ihracattı. Ancak insanlar yanardağın karanlık tarafının henüz farkında değillerdi. Patlamadan 15 yıl önce şehirde şiddetli depremler oldu ve bu nedenle Pompeii çok zarar görmüştü. Ancak bunların hiçbiri yanardağlara bağlı değildi. Henüz korkulacak  bir şey yoktu…

Günümüzde Pompeii

1748’deki keşfinden bu yana, insanlar 250 yıldan fazla bir süredir Pompeii’yi kazıp inceliyorlar. Öğrenecek biraz daha şey olduğunu düşünebilirsiniz, ancak British Museum müdürü  Paul Roberts’ın dediği gibi, Pompeii ve Herculaneum’daki son araştırmaların netleştirdiği bir şey varsa o da “Çok net olmaması”.

Günümüzden Pompeii sokak görseli
Bugün Pompeii

Modern bilim ve arkeoloji, sanat eserleri ve duvar resimleri için eski tarz hazine avının yerini almıştır. Bu süreçte, herkes daha önceki çalışmalarla ne kadar bilginin kaybolduğunu ve şimdi ne kadar daha fazlasını öğrenebileceğimizi fark etti. Kül altında hala mühürlü olan evlerin kazısı durdu. Yine de 20 ülkeden araştırmacılar Pompeii’ye katılıyor, seleflerinin kazılarını kaydediyor ve analiz ediyor, eski buluntulara yeni bilim getiriyor ve geriye kalanları kurtarmaya ve restore etmeye çalışırken yeni keşifler yapıyorlar.

Pompeii’nin inşa edilmeyen kısımlarının ayrıntılı incelenmesi -meyve bahçeleri, üzüm bağları, süs havuzları ve çeşmelerin bulunduğu etkileyici bahçe resimlerinin yanı sıra- kasabanın ne kadarının yeşil olduğunu ortaya çıkardı. Son zamanlarda yapılan çalışmalar, ağaç, polen, tohum ve diğer bitki kalıntılarının incelenmesi yoluyla çok çeşitli ağaç, çiçek, bitki ve sebzelerin kullanıldığını kanıtlamıştır.

İlginizi çekebilir: Pompeii’de taşlaşmış at kalıntıları bulundu

Volkanik külle taşlanmış bir Pompeii vatandaşı numune görseli
Volkanik külle taşlanmış bir Pompeii vatandaşı numunesi (Kaynak: Sanat Arşivi)

Tüm şehrin en az beşte birinin yeşil alan olduğu tahmin edilmektedir. Pompeii’de balık tuzlamadan at ahırına kadar olanları göstermeye yardımcı olan mikroskobik bulgulardır. Yakın zamanda yapılan bir kazı, yatak ve yemle çevrili beslenme çukuruna yığılmış, bağlanmış bir katırın kalıntılarını buldu. Bunun sonraki analizleri otları, yol kenarındaki bitkileri, tahılları, zeytinleri ve cevizleri ortaya çıkardı.

Pompeii’deki vücut kalıntılarının replikaları meşhurdur, ancak şimdi daha aydınlatıcı olan iskeletlerin ta kendisidir. Yüzlerce müze koleksiyonunun aramasını içeren çalışmalar; Vezüv’un gazabından kaçamayanların sadece zayıf ve sakatlar insanlar olmadığını gösteriyor. Sadece bir evde 13 sağlıklı insan ölmüştü; yaşlarının, büyükanne ve büyük babaya, anne baba ve çocuklara denk olduğu ileri sürülüyor- çocuklardan biri hamileydi.

İlginizi çekebilir: Pompeii’deki patlamadan Hayatta Kalanlar Nereye Gittiler?

Gelecekte Pompeii

Vezüv Pompeii’yi mahvetti, ama şimdi sadece birkaç on yıl içerisinde ikinci bir ölümle karşı karşıya. Duvarlar, resimler ve zeminler; milyonlarca turistin meraklı dokunuşlarına, ayaklarına ve sağanak yağmura maruz kalmaktadır. Pompeii’nin en büyük ihtiyacı korumadır. 15.000’den fazla bina, beş dönümlük duvar resimleri ve sayılamayan miktarda eser için restorasyon ve koruma imkansız görünebilir. Ancak arkeolojideki gelişmeler bu noktada yardımcı olabilir.

Dijital tarama yöntemleriyle oluşturulmuş spor salonu simülasyonu
Pompeii Quadriporticus Projesi; dijital tarama teknolojisini kullanarak şehrin spor salonunun simülasyonu

Pompeii ve Herculaneum’da çalışan tüm ekipler dijital tarama ve kayıt kullanıyor. Bu kullanılan teknikler sadece maliyeti düşürmüyor, kalem ve kağıtla yapılan hesaplamalardan daha kesin sonuçlar da üretmektedir. Örneğin Amerikan Pompeii Quadriporticus Projesi neler yapılabileceğini göstermektedir.

Bu arkeolog ekibi, 3D Lazer tarama, Fotogrametri (görüntülerden bir nesnenin geometrik özelliklerini belirleme) ve duvar analizi ile küçük odalar – muhtemelen bir eğitim alanı– tarafından desteklenen bir sütun ile çevrelenmiş büyük bir dikdörtgen açık alan kaydetmiştir. Bu kayıtlar, fiziksel kalıntıları 3D olarak yazdırmak için kullanılabilir. Gerçek kalıntılar ise gelecek nesiller için kaydedilir. Böyle bir kopya, Tutankhamun’un mezar odasının son zamanlarda çarpıcı bir etki yaratması için tamamlandı.

İlginizi çekebilir: Tutankhamun’un Mezarına İngiliz Arkeologlarının Cevabı

Ayhan Mete GÜNAY

Isaac Newton Kimdir?

Asteroidler Sandığımızdan Daha Güçlü – 30 Haziran Dünya Asteroid Günü