Sosyal Mesafe İşe Yarıyor. İsterseniz Yengeçlere, Karıncalara, Vampir Yarasalara Sorun

Sosyal mesafe ile ilgili hayvanlardan neler öğrenebiliriz?

Sosyal Mesafe İşe Yarıyor. İsterseniz Yengeçlere, Karıncalara, Vampir Yarasalara Sorun

Bulaşıcı hastalıklar, sosyal davranışları patojen üzerinde derin etkileri olacak şekilde değiştirebilir. Bu etkiler davranış tipine, etkileşen bireyler arasındaki sosyal ilişkinin türüne bağlı olabilir. Maymun, yengeç, böcek ve kuşlar gibi çeşitli canlılar, kendi türlerindeki hasta bireyleri tespit ediyor ve onlardan kaçıyorlar. Neden birçok hayvan türü hastalığa karşı bu tarz bir davranış geliştirdi?
Çünkü sosyal mesafe hayatta kalmalarını sağlıyor.
Evrimsel terimlerle ifade etmek gerekirse, bir salgın hastalık ortamında sosyal mesafeyi koruyan hayvanların sağlıklı kalma ve üreme şansları artıyor.
Sosyal mesafeyle ilgili hayvanlardan neler öğrenebiliriz, ve bu süreçteki davranışlarımız hangi yönleriyle onlara benziyor?

Karayip dikenli ıstakozları normalde gruplar halinde yaşar, ancak sağlıklı ıstakozlar ölümcül bir virüs bulaşmışsa kendi türlerinin üyelerinden kaçınırlar. Humberto Ramirez / Getty Images

Hastayı Besle, Ama Kraliçe’yi de Koru

Birçok karınca türü yüzlerce hatta binlerce akrabasıyla birlikte yaşıyor. Hastane, okul ve bakım evleri gibi, bu koloniler de bulaşıcı hastalıkların yayılması için en uygun koşulları yaratıyor.
Karıncalar buna engel olmak için sosyal mesafe yöntemini geliştirdi. Kolonide salgın bir hastalık başladığında hem hasta hem sağlıklı karıncalar hızla davranış değişikliğine gidiyor. Hasta karıncalar kendilerini izole ediyor, sağlıklı olanlar da diğerleriyle olan ilişkilerini en az seviyeye indiriyor.
Sağlıklı karıncalar, koloninin en değerli üyelerini -kraliçe ve hemşire karıncalar- de aynı yöntemle koruyor; mikrop taşıma ihtimali yüksek olan toplayıcılardan izolasyonlarını sağlıyor.

Mandriller, Ekvator Afrika’nın yağmur ormanlarında büyük gruplar halinde yaşıyorlar. Genellikle diğer grup üyelerini tımar ederler, ancak yakın aile üyeleri olmadıkça hasta mandrellerden aktif olarak kaçınırlar. Eric Kilby / Wikipedia , CC BY-SA

Bir maymun türü olan mandriller, hasta aile üyelerine bakım sağlıyor, akraba ilişkisi bulunmayan hasta bireylerden uzak duruyorlar. Bunun evrimsel olarak anlamı, hasta bir aile üyesine bakmanın bir hayvanın genlerini iyileşen aile üyesiyle yavrulara aktarabilmesidir.
Yarasalar, hasta grup üyelerine yiyecek getiriyor ancak onları tımarlamaktan -vücutlarını temizlemek- kaçınıyorlar. Aile üyelerini hayatta tutmak için besin paylaşımı yapmak gibi gerekli sosyal destek uygulamalarına devam ederken, bir yandan da yayılım riskini en aza indiriyorlar.
Bu, grupça yaşayan hayvanlarda hastalık yayılma tehlikesinin fazla olmasına rağmen sosyal ilişkilerinin güçlü olmasının iyi yanlarını ortaya koyuyor.

Altruizm Bizi İnsan Yapar

Sosyal Mesafe İşe Yarıyor. İsterseniz Yengeçlere, Karıncalara, Vampir Yarasalara Sorun

Günümüzde gözlemlediğimiz insan davranışları, geçmişte hominid atalarımızın da yüzleştiğimiz hastalıklarla mücadele verdiğinin işareti.
Sosyal karıncalar gibi biz de toplumumuzun en değerli üyelerini bulaşıcı bir hastalıktan korumaya çalışıyoruz: yaşlı veya hastalığa karşı hassas olan bireylerimizi potansiyel olarak COVID-19 ’u yayma tehlikesi gösteren bireylerden uzak tutuyoruz. Maymunlar ve yarasalar gibi, gerekli olmayan sosyal ilişkileri aza indirirken bir yandan da hasta aile üyelerimize gerekli bakımı sağlıyoruz.
Ancak bazı önemli farklılıklar var. Örneğin zaman zaman hasta arkadaşlar, komşular gibi akrabalık ilişkimizin bulunmadığı insanlara da bakarak riski arttırma yoluna gidiyoruz. Sağlık çalışanları bunun da ötesine gidiyor. Bizlerin uzak durduğu hasta insanları aktif bir şekilde tespit ediyor, onlara yardımcı oluyor. Bu, fedakarlık anlamına gelen altruizm (Diğerkamlık veya Fedakarlık) davranış örneği.

Ancak tek farkımız bu değil.

Biz hayvanların aksine hastalığı daha hızlı bir şekilde tespit edebiliyoruz. Patojenlerin izolasyonu ve hasta bireylere müdahale etmemizi sağlayacak teknolojilere sahibiz. İnsanlar gobal bir tehdit varsa, bunu anlık olarak öğrenebiliyor, dolayısıyla önlemleri daha erken alıp hastalığa karşı daha etkili bir savaş başlatıyor. Ayrıca sanal platformlarımız sayesinde sosyal mesafeye rağmen birbirimize destek olmaya, sosyal ilişkilerimizi sürdürmeye devam ediyoruz.

Roger J. Stone ve bill gates

Koronavirüsü Bill Gates insanlara mikroçip takmak için üretmiş olabilir!

Kalp Krizi vakaları Nereye kayboldu? Salgın Sonrası Durum