Üç Soru Üç Cevap: Doğa

Örümcekler neden kendi ağlarına yakalanmazlar? – Yıldız burunlu köstebek hakkında bir şeyler duydunuz mu? – İnsanlar dışında diğer memeli hayvanların da gözlerinde beyaz kısım var mı?

Örümcekler neden kendi ağlarına yakalanmazlar?

Beyinsizler platformunun özgün içeriği ‘Üç Soru Üç Cevap’ serimizin yeni bölümüne hoş geldiniz. İnsanın varoluşundan bu yana ortak yaşam alanımız dünya üzerinde bizler dışında yaşamlarını sürdüren hayvanlar ne kadar bilgi sahibisiniz?

Bu bölümde örümceklerin inanılmaz özelliklerinden yıldız burunlu köstebeklerin yaşamlarına ve bizler gibi diğer memeli hayvanların gözlerindeki beyaz kısmın varlığına ilişkin detayları öğreneceğiz. Keyifli okumalar…

Örümcekler neden kendi ağlarına yakalanmazlar?

Örümcekler neden kendi ağlarına yakalanmazlar?

Örümcekler ördükleri ipek iplik ağlarının bazılarına yapışkan damlacıklar koyarlar ve ağlarında dolaşırken bunları bilerek hareket ederler. Kendilerinin geçecekleri yerlere bu maddeyi sürmezler. Ayrıca örümcekler, yapışmaz maddeyle kaplı olan ayaklarının uçlarıyla (tarsi) ağa temas ederler.

Ek olarak, her ayağın ucundaki özel bir pençe ağı tutar ve yaylı kıllara doğru çeker. Pençe serbest bırakıldığında, yaylı kıllar ağ telini iterek yapışmasını önler.

Yıldız burunlu köstebek hakkında bir şeyler duydunuz mu?

Yıldız burunlu köstebek hakkında
Yıldız burunlu köstebek hakkında

Bu yeraltı memelisi şişman, etli bir örümcek yutmaya çalışan bir tüy yumağı gibi görünüyor. Kuzey Amerika ve Kanada’nın doğu bölgelerinde yaşayan yıldız burunlu köstebekler, sağlam ön pençeleriyle kazdığı tünellerde hayatlarını sürdürürler. Gözleri aslında işe yaramaz ve avını burnunu çevreleyen 11 çift parmak benzeri dokunaçla bulur. Bu yıldız benzeri uzantıların her birinde bir insan parmak ucundan daha küçük bir alana sıkıştırılmış 100.000’den fazla sinir lifi bulunur.

Yıldız burunlu köstebekler bu hassas dokunma organı sayesinde bir şeyin yenilebilir olup olmadığına karar vermek için sadece sekiz milisaniye düşünürler.Saniyenin dörtte birinden daha kısa sürede bir grubu tanımlar ve yerler. Bu yüzden bir dahaki sefere bir yerlerde yiyecek saklarsanız bunu bulanın yıldız burunlu köstebek olmadığına sevinmelisiniz.

Yıldız burunlu köstebekler ayrıca su kabarcıklarını nesnelerin veya koku yollarının üzerine üfleyerek ve ardından kokulu kabarcıkları tekrar soluyarak sualtı tünellerinde de koku alabilirler. Bir başka ilginç bir bilgi ise çiftleşme mevsimi boyunca yetişkin erkeklerin testislerinin vücut kütlelerinin yaklaşık yüzde 10’u kadar şişmesidir. Bu, pantolonunuzda bir bowling topu ile dolaşmaya benzeyecektir, neyse ki böyle bir problemimiz yok.

İnsanlar dışında diğer memeli hayvanların da gözlerinde beyaz kısım var mı?

İnsanlar dışında diğer memeli hayvanların da gözlerinde beyaz kısım var mı?

Gözün beyaz kısmı – veya teknik adını vermek gerekirse ‘sklera’ – gözün önündeki şeffaf kornea dışında tüm göz küresini çevreleyen opak, koruyucu tabakadır. İnsanlarda, tüm sklera beyazdır, ancak çoğu memelide ön tarafta karanlık veya irise uyacak şekilde renklendirilmiş bir sklera vardır.

Çoğu memelideki karanlık sklera, gölgelerde gizlendiklerinden gözlerinde beyaz bir parıltı oluşturarak dikkat çekmelerini engellemek adına evrimleşmiş olabilir. Buna karşı insanlarda da hangi yöne baktığımızı anlamamızı kolaylaştıran beyaz bir sklera oluşmuş olabilir.

Tokyo Teknoloji Enstitüsü’ndeki araştırmacılar tarafından 2001 yılında önerilen bu ‘göz hipotezi’ ne göre birisinin bakışlarının yönünü hızlı bir şekilde anlayabilmek sözsüz iletişimin önemli bir parçasıdır. Gruplar halinde avlanırken göz teması kurarak iletişime geçmek o dönemlerde av oranını artıran önemli bir yöntem olabilir.

Sklera şaşırtıcı bir şekilde büyük maymunlar arasında nadir görülür. Bunun nedeni toplumlarının daha az işbirlikçi olmaları ve örneğin yiyeceklerin konumunu belli etmemek için bakış yönlerini birbirinden gizlemek olabilir.

Köpek türleri arasında yapılan çalışmalara göre ise gruplar halinde avlanan türlerin büyük skleraya sahip olmalarına kıyasla tek başına avlanan türlerde daha küçük sklera gözlemlenmiştir. Ancak bakış sinyalleri, insanlarda ve bazı hayvanlarda beyaz skleranın olası tek nedeni değildir. Ayrıca fiziksel sağlığı işaret etmenin bir yolu olarak evrimleşmiş olabilir. Örneğin hepatit gibi hastalıklar skleranın sarı rengi almasına neden olur.

Muhammed Ragıb ÇALIK

Hastalıkların Önlenmesinde Hayvanlar Bile Sosyal Mesafeden Faydalanıyor

Mars bir zamanlar dünya gibi miydi? Mars Göktaşında İlk Defa Azot Keşfedildi.