Aşk Nedir, Psikolojik araştırmalar bize aşk hakkında ne söyleyebilir

Aşk nedir? Nasıl tanımlarız? Aşk tek bir şey mi yoksa bir dizi şey mi? Aşkın çeşitleri var mıdır? Aşk, farklı ilişki türleri için aynı mıdır?

Eski Yunanlılar kadar eski zamanlarda bile insanlar aşkın doğasıyla mücadele etmişlerdir. Belki de şairler aşk hakkında şiirleri yazdığı sürece şairlerdi.

Psikologlar şairlerin belagatinden yoksun olabilir, ama ampirik araştırmalar yoluyla aşkın doğasını sistematik olarak inceleyebiliriz. Farklı durumlardaki insanları gözlemleyebilir, yaşam deneyimleri hakkında onlarla röportaj yapabilir ve insanların tutum ve davranışlarını araştırmak için anketler geliştirebiliriz. Bu şekilde aşk tanımları sadece kişisel görüşlerden değil, bilimsel araştırmalardan da alınmaktadır.

Aşk araştırmalarında faktör analizleri nasıl kullanılır?

Aşk tek bir varlık mıdır yoksa birçok farklı parçadan mı oluşur? Aşkın yapısını keşfetmenin bir yolu faktör analizidir. Bu, farklı öğelerin birlikte nasıl gruplandığını gösteren önemli bir istatistiksel tekniktir. Tek bir fikrin ayrı alt kategorilerden oluşup oluşmadığını araştırmak için kullanılır.

Araştırmacılar, aşkla ilgili bir dizi öğeye, kelimeye veya senaryoya dayalı anketler oluşturur. Daha sonra araştırma katılımcılarından bu anketleri kullanarak aşk ilişkilerini derecelendirmelerini isterler. Faktör analizleri yoluyla, araştırmacılar daha sonra birbiriyle ilişkili olan (veya birlikte gruplanan) madde kümelerini tanımlayabilirler. Bu kümeler veya faktörler daha sonra sevginin bileşenleri olarak etiketlenebilir.

Aşkın çeşitleri var mıdır?

Bazı araştırmacılar aşkın birçok türü olduğunu öne sürüyorlar. Diğerleri, farklı ilişki türlerini kesen sevginin temel bir özelliğini önerir.

Örneğin, 1977’de John Lee, aşkla ilgili 1500 maddenin faktör analizini kullanarak, 6 ana aşk türünü kategorize etti: eros (idealleştirilmiş bir başkası için erotik arzu), ludus (oyuncu veya oyunsu aşk), storge (yavaş gelişen bağlanma), mani (takıntılı ve kıskanç aşk), agape (özgecil aşk) ve pragma (pratik aşk).

Robert Sternberg ve Susan Gracek kendi 1984 faktör analitik çalışmasında, kişilerarası iletişim, paylaşım ve destek (daha sonra samimiyet olarak adlandırıldı) olarak adlandırdıkları bir kapsayıcı faktör tanımladılar.

Üçgen aşk teorisi nedir?

Önceki araştırmalardan yola çıkan Robert Sternberg, 1986 tarihli bir makalesinde üçgen aşk teorisini önerdi. Bu modelde tüm aşk üç unsurdan oluşur: yakınlık, tutku ve bağlılık.

Yakınlık, yakınlığı, ilgiyi ve duygusal desteği içerir. Tutku, duygusal ve fizyolojik uyarılma durumlarını ifade eder. Bu, cinsel uyarılma ve fiziksel çekiciliğin yanı sıra diğer yoğun duygusal deneyimleri içerir. Bağlılık, diğerini sevmeyi taahhüt etme ve bu sevgiyi zaman içinde sürdürmeye çalışma kararını içerir.

Sternberg, bu üç unsurun farklı kombinasyonlarını kullanarak sekiz farklı aşk türü tanımladı: aşksızlık (3 unsurun hepsinde düşük), hoşlanma (yalnızca yakınlık yüksek), delicesine aşık (yalnızca tutku), boş aşk (yalnızca bağlılık), romantik aşk (samimiyet ve tutku), refakatçi aşk (samimiyet ve bağlılık), aptal aşk (tutku ve bağlılık) ve mükemmel aşk (üçü bir arada).

Aşk aşıklar, aile ve arkadaşlar için nasıl farklıdır?

Araştırmalar, yakınlık, duygusal bağ ve yakınlık hissinin tüm aşk türlerinin merkezinde olduğunu gösteriyor. İlişkiler arasında farklılık gösterebilecek olan şey, bağlılık düzeyi kadar tutku derecesidir.

Tüm aşk ilişkilerinin yüksek düzeyde yakınlığa sahip olacağını tahmin edebiliriz; romantik aşk yüksek düzeyde tutkuya sahip olurdu; ve ailevi ve uzun süreli romantik ilişkiler yüksek düzeyde bağlılık. Aslında, Sternberg ve Gracek, sevginin yakınlık bileşeninin, aile, arkadaşlık ve romantik ilişkiler için benzer derecelendirmelerle, tüm yakın ilişkileri kestiğini buldu.

Keith Davis tarafından 1985 yılında yapılan bir çalışmada, eşler veya aşıklar, hoşlanma konusunda yakın arkadaşlardan çok farklı değildi (Sternberg’in yakınlık kavramına benzer şekilde), ancak sevme konusunda farklıydı (bunu hoşlanma artı tutku ve bağlılık olarak kavramsallaştırdılar).

Romantik aşka yaklaşımlar kültürler arasında farklılık gösteriyor mu?

Kolektivist kültürler ile bireyci kültürler arasındaki ayrım, kültürler arası çalışmalarda sıklıkla yapılmaktadır. Birçok Asya ülkesinde bulunan kolektivist kültürlerde, bir bireyin kimliği sosyal grubuna bağlıdır. Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada gibi bireyci ülkelerde, bireyin bağımsız kimliğine öncelik verilir.

Kolektivist kültürlerden insanlar, evlilik zamanla geliştikçe aşkın büyümesini bekler. Romantizm ve tutkuya daha az vurgu yapılır. Bunun yerine, insanlar gelir potansiyeli ve geniş aile ile uyumluluk gibi pratik kaygıları vurgular. Buna karşılık, bireyci ülkelerdeki insanlar, bir eş ararken aşkın tutkulu tarafını vurgulamaktadır. Heyecan ve fiziksel çekim duygularına odaklanırlar.

Sternberg’in üçgen aşk teorisini kullanan Ge Gao, 2001 yılında yaptığı bir çalışmada 90 Çinli ve 77 Amerikalı çiftte yakınlık, tutku ve bağlılığın rolünü ölçtü. Amerikalılarda tutku dereceleri Çinli çiftlerden daha yüksekti, ancak yakınlık ve bağlılık dereceleri farklı değildi.

Çeviren: Metin Çelebi

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Son On Yılda Yapılan Beş İlginç Arkeolojik Keşif !

Dünyanın En Zor Matematik Sınavı