Mısır Piramitleri Nedir? Kim Tarafından İnşa Edilmiştir?

Mısır Piramitleri
Mısır Piramitleri

Mısır’ın dünyanın en güçlü ve en zengin medeniyetlerinden olduğu bir zamanda inşa edilmiştir. Tarihin en görkemli insan yapımı yapılarındandır. Büyük ölçekleri, firavunun veya kralın eski Mısır toplumunda oynadığı benzersiz rolü yansıtıyor. Piramitler, Eski Krallığın başlangıcından M.S. 4. yüzyılın Ptolemaios Dönemi’nin sonuna kadar inşa edilmiş olmasına rağmen, piramitlerin inşasının zirvesi Üçüncü Hanedanın sonlarıyla başladı. Hemen hemen Altıncı Hanedana kadar (yaklaşık M.Ö. 2325) devam etti. Dört bin yıldan fazla bir süre sonra, Mısır piramitleri hâlâ ihtişamını koruyor. Ülkenin zengin ve görkemli geçmişine ayna tutmakta.

Mısır Toplumunda Firavun

Eski Krallığın Üçüncü ve Dördüncü Hanedanları sırasında, Mısır muazzam ekonomisinin ve istikrarının tadını çıkarıyordu. Krallar Mısır toplumunda benzersiz bir pozisyona sahipti. Kralların, insan ile ilah arasında bir yerde tanrılar tarafından “arabulucu” olarak hizmet etmek için seçilmiş olduklarına inanılıyordu. Ölüm Tanrısı Osiris olduğuna inanılan kralın, ölümünden sonra bile ihtişamını sağlam tutmak herkesin çıkarınaydı. Yeni firavun, Güneş Tanrısı Ra’nın koruyucusu olarak hizmet eden Şahin Tanrısı Horus oldu.

Biliyor muydunuz? Piramitlerin pürüzsüz ve açılı kenarları güneş ışınlarını sembolize eder. Kralın ruhunun cennete yükselmesini ve tanrılara, özellikle Güneş Tanrısı Ra’ya katılmasını sağlama amacıyla tasarlanmıştır. Eski Mısırlılar, kral öldüğünde ruhunun bir kısmının -“ka”- vücudunda kaldığına inanıyorlardı. Ruhuna düzgün bir şekilde bakmak için ceset mumyalanmıştır. Kralın öbür dünyada ihtiyaç duyacağı her şey; altın kaplar, yiyecek, mobilya ve diğer adaklar da dahil olmak üzere onunla birlikte gömülmüştür. Piramitler, ölü kralın tarikatının odak noktası haline geldi. Zenginlikleri sadece ona değil; yanına gömülen akrabalarına, memurlara ve rahiplere de yetmiştir.

Mısır Piramitleri
Mısır Piramitleri

İlk Piramitler

Hanedanlık Dönemi’nin başından itibaren (M.Ö. 2950) kraliyet mezarları kayalara oyulmuş ve piramitlerin öncüsü olan “mastabas” olarak bilinen düz çatılı dikdörtgen yapılarla kaplanmıştır. Mısır’da bilinen en eski piramit, M.Ö. 2630 civarında Üçüncü Hanedanın kralı Kral Djoser adına, Saqqara’da inşa edilmiştir. “Basamaklı piramit” olarak bilinen geleneksel bir mastaba olarak başlamış olsa da zamanla daha iddialı bir şeye dönüştü. Hikaye devam ederken, piramidin mimarı, yaklaşık 1.400 yıl sonra yazıcıların ve doktorların koruyucu azizi olarak tanrılaştırılacak bir rahip ve şifacı olan Imhotep’di.

Djoser’in yaklaşık 20 yıllık hükümdarlığı süresince, piramit inşaatçıları sonunda 204 fit (62 metre) yüksekliğe ulaşan altı basamaklı, önceki mezarların çoğu gibi kerpiçten farklı olarak taş katmanını bir araya getirdiler. Zamanının en yüksek binasını oluşturdular. Basamaklı piramit, Djoser’in öbür dünyada tadını çıkarabileceği bir avlu, tapınak ve tapınak kompleksi ile çevriliydi.

Djoser’den sonra, kademeli piramit kraliyet mezarları için norm haline geldi; ancak hanedan halefleri tarafından planlananların hiçbiri tamamlanamadı (Muhtemelen kısa hükümdarlıkları nedeniyle). Gerçek (düz kenarlı, basamaksız) bir piramit olarak inşa edilen en eski mezar, Dördüncü Hanedanın ilk kralı Sneferu (M.Ö. 2613-2589) için inşa edilen üç mezar yapısından biri olan Dahshur’daki Kızıl Piramit’tir. İsmini, piramidin çekirdeğini inşa etmek için kullanılan kireçtaşı bloklarının renginden alır.

İlk Piramitler
İlk Piramitler

Giza’nın Büyük Piramitleri

Hiçbir piramit, Nil Nehri’nin batı kıyısındaki platoda, günümüz Kahire’sindeki Giza’nın Büyük Piramitleri kadar ünlü değildir. Büyük Piramit olarak bilinen, Giza’daki üç piramidin en eski ve en büyüğü, Antik dünyanın ünlü yedi harikasından hayatta kalan tek yapıdır. Sneferu’nun halefi ve Dördüncü Hanedanlığın sekiz kralından ikincisi olan Firavun Khufu için inşa edilmiştir. Khufu, 23 yıl (M.Ö. 2589-2566) hüküm sürmüş olsa da hükümdarlığı hakkında piramidinin ihtişamına nispeten daha az şey biliyoruz.

Piramidin tabanının kenarları ortalama 755,75 fit (230 metre) ve orijinal yüksekliği 481,4 fit (147 metre)’dir. Bu da onu dünyanın en büyük piramidi yapıyor. Khufu’nun kraliçeleri için inşa edilen üç küçük piramit Büyük Piramit’in yanında sıralanmıştır. Yakınlarda annesi Kraliçe Hetepheres’in boş lahitini içeren bir mezar bulunmuştur. Diğer piramitler gibi Khufu’lar da kralın akrabalarının veya yetkililerinin öbür dünyada ona eşlik etmek ve desteklemek için gömüldüğü mastabas sıralarıyla çevrilidir.

Giza’daki orta piramit, Khufu’nun oğlu Firavun Khafre (M.Ö. 2558-2532) için inşa edilmiştir. Khafre Piramidi, Giza’daki en yüksek ikinci piramittir ve Firavun Khafre’nin mezarını bulundurur. Khafre’nin piramit kompleksi içinde inşa edilen benzersiz bir özellik ise kireç taşına bir adamın başı ve bir aslanın gövdesiyle oyulmuş koruyucu bir heykel olan Büyük Sfenks’tir. 240 fit uzunluğunda ve 66 fit yüksekliğinde olan Antik dünyanın en büyük heykeliydi. On sekizinci Hanedanda (M.Ö. 1500) Büyük Sfenks’e, Tanrı Horus’un yerel bir biçimi olarak tapmaya başladılar. Giza’daki en güneydeki piramit, Khafre’nin oğlu Menkaure (M.Ö. 2532-2503) için inşa edilmiştir. Üç piramidin en kısasıdır (218 fit). Beşinci ile Altıncı hanedanlar sırasında inşa edilecek daha küçük piramitlerin öncüsüdür.

Giza'nın Büyük Piramitleri
Giza’nın Büyük Piramitleri

Piramitleri Kim İnşa Etti?

Tarihin bazı popüler versiyonları, piramitlerin çalışmaya zorlanan kölelerin veya yabancıların yaptığını iddia etse de; bölgeden çıkarılan iskeletler, işçilerin muhtemelen Nil Nehri’nin sular altında kaldığı yıl boyunca piramitlerde çalışan yerli, Mısırlı tarım işçileri olduğunu gösteriyor. Khufu’nun Büyük Piramidini inşa etmek için yaklaşık 2.3 milyon blok taşın (her biri ortalama 2.5 ton) kesilmesi, taşınması ve bir araya getirilmesi gerekiyordu. Antik Yunan tarihçisi Herodot, inşa etmenin yirmi yıl sürdüğünü ve yüz bin erkeğin emeğini gerektirdiğini yazdı; ancak daha sonraki arkeolojik kanıtlar iş gücünün aslında yirmi bin civarında olabileceğini de göstermektedir.

Piramit Çağının Sonu

Piramitleri, Beşinci ve Altıncı Hanedanlar boyunca inşa edilmeye devam ettiler. Ancak yapılarının genel kalitesi ve ölçeği, kralların gücü ve zenginliği ile birlikte bu dönemde azaldı. Daha sonraki Eski Krallık piramitlerinde, Kral Unas’ın (M.Ö. 2375-2345) piramitlerinden başlayarak inşa edenler, kralın hükümdarlığı dönemindeki olayların kayıtlarını mezar odasının duvarlarına ve piramidin geri kalan kısmına yazmaya başladılar. Piramit metinleri olarak bilinen bu yazılar, eski Mısır’da bilinen en eski önemli dini bestelerdir.

Büyük piramit yapımcılarının sonuncusu, genç bir çocukken iktidara gelen ve doksan dört yıl hüküm süren Altıncı Hanedan’ın ikinci kralı II. Pepy’di (M.Ö. 2278-2184). Hükümdarlığı sırasında, Eski Krallık refahı zamanla azalıyordu. Firavun, kraliyet dışı idari görevlilerin gücü arttıkça yarı ilahi statüsünün bir kısmını kaybediyordu.

II. Pepy’nin Saqqara’da inşa edilen ve saltanatına kadar yaklaşık otuz yılını tamamlayan piramidi, Eski Krallığın diğer piramitlerinden çok daha kısaydı (172 fit). Pepy’nin ölümüyle, krallık ve güçlü merkezi hükümet neredeyse çöktü. Mısır, “İlk Ara Dönem” olarak bilinen çalkantılı bir döneme girdi. On ikinci Hanedanın sonraki kralları, sözde Orta Krallık aşaması sırasında piramit binasına geri döneceklerdi; fakat ölçekleri hiçbir zaman Büyük Piramitler ile aynı ölçekte olamadı.

Bugünkü Piramitler

Hem antik hem de modern zamanlarda mezar hırsızları ve diğer barbarlar, cesetlerin ve cenaze eşyalarının çoğunu Mısır piramitlerinden çıkarıp dışlarını da yağmaladılar. Pürüzsüz beyaz kireçtaşı kaplamalarının çoğundan sıyrılan büyük piramitler, artık orijinal yüksekliklerine ulaşamıyor; örneğin Khufu’lar yalnızca 451 fit yüksekliğindedir. Bununla birlikte, her yıl milyonlarca insan Mısır’ın zengin ve görkemli geçmişinin kalıcı cazibesini ve yükselen ihtişamlarıyla bu piramitleri ziyaret etmeye devam ediyor.


Bunlar da ilginizi çekebilir

Giza Piramitleri Hakkında Daha Önce Duymadığınız 25 Gerçek

Giza Piramitleri Yakınında 4500 Yıllık Mezarlık ve Lahitler Bulundu

Piramitler Aslında Nasıl İnşa Edildi?

Amerikalı Arkeolog, Mısır’da Google Earth Üzerinden Yeni Piramitler Keşfetti